*** 25.01.04 *** http://www.carelschouten.com |
 |
< -- TERUG
1. Films
2. Tentoonstellingen
3. Recepten
4. Woord
5. Beeld
Hallo lieve mensen,
Graag vertel ik u weer het een en ander over de gotiek,
aansluitend op het relaas van vorige week. Een van de hoogtepunten van
deze periode is de pietà, een voorstelling van Maria met het dode
lichaam van Jezus op haar schoot. Waar in de Romaanse kunst dergelijke
religieuze voorstellingen stijf en emotieloos worden uitgebeeld, worden
in de gotiek de elementen gevoel en levensechtheid belangrijk. We zien
in de gotische pietà dan ook duidelijk de bedroefde gelaatstrekken
van de Heilige Maagd. Waar in de Romaanse kunst het inboezemen van angst
belangrijk was, veranderde dit in de gotiek in het teweegbrengen van medeleven
en empathie.
Er zijn trouwens tamelijk grote verschillen tussen de gotiek in Frankrijk
en Italië. Zo was de invloed van het Romeinse en Byzantijnse Rijk
nog heel erg voelbaar in Italië. De Italiaanse beeldhouwer Giovanni
Pisano maakte spreekgestoelten (http://gallery.euroweb.hu/html/p/pisano/giovanni/)
die vluchtig gezien heel Romeins aandoen. Toch is de gotiek onmiskenbaar
aanwezig in de vorm van de bogen en de decoratie van de pilaren. Ook in
de Italiaanse schilderkunst wordt veel afgekeken van de Byzantijnse kunst;
alleen de hoekige vormen van de religieuze afbeeldingen zijn duidelijk
gotisch te noemen. Een hoogtepunt van de gotiek in Italië is de kathedraal
van Milaan (http://www.bluffton.edu/~sullivanm/milancath/duomo.html),
waar tevens het Plaatje van de Week (http://www.carelschouten.com/updates/update250104.htm)
opduikt. Deze kathedraal is met 14.000 vierkante meter en met ruimte voor
40.000 gelovigen een van de grootste ter wereld. Het woud van pinakels
en tierelantijntjes maakt haar tot een geslaagde poging zo hoog en vaak
mogelijk ten hemel te rijzen. In Frankrijk wordt aanvankelijk minder teruggegrepen
op de klassieke beschavingen. In tegenstelling tot Italië gebeurt
er weinig in de schilderkunst. Wel raakt men er zeer bedreven in het vervaardigen
van gebrandschilderde ramen voor de kathedralen, die men van binnen zo
licht mogelijk wilde krijgen.
Een keerpunt in de gotiek kwam met Giotto di Bondone
(http://www.christusrex.org/www1/francis/),
die leefde van 1267 tot 1337. Deze Italiaanse kunstenaar wist zich los
te maken van vastgeroeste schema's die bestonden voor het uitbeelden van
bijvoorbeeld een stad, de mens, het dier en de plooien en draperieën
van kleding. Bij alles wat hij schilderde paste hij zich aan de werkelijkheid
aan en verwierp hij de bestaande schema's. Hij wilde alles zo levensecht
mogelijk weergeven, dus figuren die in proportie zijn tot zichzelf en
andere figuren in de uit te beelden voorstelling. Zo zien we in zijn uitbeelding
van Christus die op een ezel terugkeert naar Jeruzalem dat hij even hoog
is als de hem omringende figuren en er niet, zoals voorheen de gewoonte
was, er metershoog bovenuit torent. In een van Giotto's Madonna's zien
we dat de Heilige Maagd ineens heel realistische, vrouwelijke vormen aanneemt.
Van het gegeven dat kunstenaars er bij het uitbeelden van religieuze verhalen
wel eens naast zitten, is de gehoornde Mozes (http://hagen.let.rug.nl/~s1240889/harrymulisch/6.html)
een goed voorbeeld. In het Hebreeuwse origineel van de bijbel stond namelijk
dat Mozes na het ontvangen van de tafelen der wet stralend naar beneden
keek. Door een vertaalfout naar het Grieks toe is het woord 'stralend'
per ongeluk als 'gehoornd' vertaald.
De concurrentie in de vakantiemarkt is groot. Het internet staat bol van de goedkope reisorganisaties. Ook vliegreizen worden door concurrerende luchtvaartmaatschappijen als EasyJet zienderogen goedkoper. Toch gaat het hierbij vaak om bestemmingen waarin ik niet zo geïnteresseerd ben. Ik hou meer van weinig gangbare oorden waar alleen dure lijnvluchten heengaan. Zo zat ik eens met een eveneens reislustige vriend te zinspelen op een mogelijke reis naar het Aralmeer in Oezbekistan, waarover u overigens meer kunt lezen op de website van de CIA (http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/uz.html). Dit meer wordt, zoals menigeen van u weet, met uitdrogen bedreigd door grootschalige irrigatieprojecten en inefficiënt watergebruik. De broer van die vriend zou daar als journalist een reportage maken en wij zouden daarbij als tolken Russisch kunnen worden ingeschakeld. Het enige probleem was de manier van reizen. Een ticket naar Tasjkent, de hoofdstad van Oezbekistan, was abominabel duur. Maar de route naar het Aralmeer die wij als alternatief uitstippelden was niet minder abominabel. Om te beginnen zouden we met Syrian Airlines voor een bodemtarief in een rammelkast van een vliegtuig naar Damascus (http://www.damascus-online.com/) vliegen, om daar op de bus naar Tabriz, in het noorden van Iran, te stappen. Van daaruit zouden we dan de bus naar Bakoe, de hoofdstad van Azerbeidzjan, nemen. Van hieruit ging vervolgens een veerboot over de Kaspische zee naar Türkmenbasjy in Turkmenistan. En dan volgde er nog een 38-urige treinreis naar Tasjkent, waar men waarschijnlijk behoorlijk gemangeld uit zou komen. En dan hebben we het nog niet eens over het overschrijden van tal van hachelijke landsgrenzen, hetgeen ongetwijfeld gepaard gaat met het toestoppen van de nodige steekpenningen aan douanepersoneel. Men vergelijke het verhaal van de film "In this world" (http://www.in-this-world.de/), eerder door mij in een updatebrief beschreven. Tja, zo kan een mens af en toe zomaar aan het dagdromen slaan. Wel ben ik van plan dit jaar op reisgebied iets extravagants te ondernemen. Zo zal ik ongetwijfeld weer in St.Petersburg komen, met het verschil dat ik van daaruit een mooie treinreis ga maken, of het nu is naar de Kaukasus of naar het noordelijk gelegen Archangelsk (http://www.arkhangelsk.ru/news/). Hoe dan ook zal ik mijn mogelijke reizen uiteraard weer verslaan in mijn updatebrieven.
Van heel andere aard is het reizen naar Mars. Deze voor
ons meest nabijgelegen planeet is nu natuurlijk actueel door de succesvolle
marslanding van kort geleden en de prachtige foto's van bijzonder hoge
resolutie die naar de aarde zijn teruggezonden. De foto met daarop duidelijk
de wielsporen van het radiografisch bestuurde karretje 'Spirit' in de
rode stofgrond was tot de verbeelding sprekend: ongelooflijk dat de mens
daarmee nu blijvend zijn stempel op de rode planeet heeft gedrukt! Daar
ik vroeger bijzonder geïnteresseerd was in het zonnestelsel en de
sterrenkunde wilde ik van de gelegenheid gebruik maken een paar woorden
hierover te zeggen. Om te beginnen is Mars een stuk kleiner dan de aarde.
Als je een munt van twee euro, de aarde, naast een munt van een eurocent,
Mars, legt, heb je ongeveer de juiste verhoudingen. Het landoppervlak
van Mars is echter even groot als dat van de aarde: 70% van de aarde is
immers bedekt met water. De zon zou op de boven gegeven schaal zo groot
zijn als een flinke tuinparasol. Jupiter, de grootste planeet van het
zonnestelsel, is ter vergelijking op dezelfde schaal zo groot als een
flink etensbord en staat op ongeveer 800 meter van de parasol. Pluto,
de verste en kleinste planeet van het zonnestelsel, is op de gegeven schaal
ongeveer zo groot als het wereldbolletje op de munt van een eurocent en
staat zo'n zes kilometer van de parasol vandaan. Zo hoop ik u de verhoudingen
van ons zonnestelsel duidelijk te hebben geschetst. Als u meer over vluchten
naar Mars wilt weten, kan ik u de website van CNN aanraden:
http://www.cnn.com/TECH/specials/mars/.
FILMS
|
 |
Deze week heb ik wederom drie films ter bespreking. Om te beginnen is dat "Angel on the Right" (http://www.deutsches-filminstitut.de/goeast_2003/content/filme/angel_on_the_right.htm) van Jashmed Usmonov. Na tien jaar in Moskou in de gevangenis te hebben gezeten keert de crimineel Hamro terug naar zijn geboortedorp Asjt in Tadzjikistan. Daar aangekomen wordt hem gezegd dat zijn moeder Halima op sterven ligt en hij moet helpen haar een waardige uitvaart te geven. Hij knapt het hele huis op, plaatst een nieuwe deur en treft de nodige voorbereidingen. Maar dan wacht hem een verrassing: zijn moeder blijkt niet ziek te zijn en veel dorpsbewoners eisen onder bedreiging achterstallige schulden van hem op. Bovendien moet hij zijn inmiddels tienjarige zoon eindelijk erkennen. Maar Hamro zit op zwart zaad en is tot alles in staat om uit de problemen te geraken. In deze donkere komedie zet Usmonov een contrastrijk portret neer van de bevolking van een klein dorp in een land waar we eigenlijk weinig van weten. Bovendien vormen de verhoudingen tot moeder en zoon de spil van deze film. Een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in de voormalige sovjetrepublieken.
Dan is er nog "Blue Moon" (http://www.rialtofilm.nl/bluemoon.htm)
van Andrea Maria Dusl. In deze roadmovie ontmoet de Oostenrijkse kleine
crimineel Johnny Pichler bij een dubieuze transactie de Oekraïense
callgirl Shirley. Samen gaan ze er vandoor in een gestolen auto in de
richting van Slowakije. Ze brengen een paar dagen tezamen door, maar dan
verdwijnt Shirley plotseling. Hierdoor ontdaan besluit Johnny haar achterna
te reizen, gewapend met alleen een adres en een paar pasfoto's van haar.
Zo belandt hij in het Oekraïense Lviv, waar hij Dana ontmoet, de
tweelingzuster van Shirley. Bovendien kruist een Oost-Duitse sjacheraar
en schoenverkoper steeds zijn pad. Uiteindelijk belandt hij met hem in
een Oekraïense gevangenis. De film eindigt in Odessa, waar de twee
hoofdpersonen uit de film herenigd op de boot naar Georgïe moeten
stappen, maar het is maar de vraag of dat lukt.
De film was al met al zeker aan mij besteed door mijn vertrouwdheid met
de Oekraïne en de beelden van Lviv, Kiev en Odessa en zelfs een hotel
waar ik gelogeerd heb. De film is af en toe ook lachwekkend, bijvoorbeeld
het gemak waarmee een cipier afgekocht kan worden en de manier waarop
Johnny met een digitale camera achter een paar schapen aanrent om te kijken
of ze over de omheinende hekken zullen springen. De Oostenrijkse regisseur
Dusl vertelt: "Vanaf het eerste moment dat in 1989 de grenzen wegvielen
ben ik met een vriend vanuit Wenen naar het oosten gereisd. Daar trof
ik een geheel andere wereld aan. Ik wist meteen dat ik een film moest
maken over deze nieuwe en vreemde wereld." Het interessante is dat
Johnny als volstrekte buitenstaander wordt geportretteerd, steeds verbaasd
over de vreemde manier van leven in het voor hem onbekende Oosten, dat
hemelsbreed eigenlijk helemaal niet zo ver blijkt te zijn.
De James Bond film van deze week is "From Russia with love"
(http://www.imdb.com/title/tt0057076/),
de tweede film waarin Sean Connery figureert als 007. De kwaadaardige
organisatie SPECTRE heeft een plan uitgebroed om een decoder te stelen
die toegang kan verschaffen tot Russische staatsgeheimen en de wereldorde
onherstelbaar uit balans kan brengen. James Bond moet dit apparaat voortijdig
te pakken zien te krijgen, maar daarbij moet hij de confrontatie aangaan
met Red Grant (Robert Shaw) en de meedogenloze Rosa Klebb (Lotte Lenya)
- een voormalig KGB-agent met puntig en uiterst giftig schoeisel. Zelfs
tijdens de romance met een beeldschone afvallige van het sovjetregime
(Daniela Bianchi), realiseert Bond zich dat hij in een dodelijke val gelokt
wordt en dat hij al zijn moed en behendigheid in de strijd moet gooien
om te triomferen over de krachten die hem trachten te vernietigen.
Deze tweede James Bond film wordt door veel fans gezien als de beste van
allemaal. De film werkt naar een climax toe, die tot uiting komt in een
gevecht op leven en dood in de Oriënt Express. From Russia with Love
toont bovendien een klassieke James Bond: nog voor de gadgets, explosies
en het vuurwerk, en bovendien voor Roger Moore, die Bond distantieerde
van de meer realistische toon in de boeken van Ian Fleming. Het cijfer
voor deze film bedraagt een 8 1/2. Een interessante Russische James
Bond site, waar u screensavers, wallpapers en geluiden voor uw
mobiele telefoon kunt downloaden luidt: http://007.themes.ru/.
| TENTOONSTELLINGEN
|
 |
Het zal u niet ontgaan zijn dat de Hermitage in Amsterdam (http://www.hermitage.nl/) spoedig, en wel op 28 februari a.s., haar deuren opent. Dit vindt plaats in gebouw Neerlandia aan de Amsterdamse Nieuwe Herengracht vlak bij het Waterlooplein. In zes zalen worden kleine wisseltentoonstellingen georganiseerd afkomstig uit de rijke collectie van het Staats Hermitage Museum te Sint-Petersburg. Iedere tentoonstelling zal ruim vijf maanden te zien zijn. Voor de openingstentoonstelling reizen in het Olympische Griekse jaar de mooiste Griekse gouden sieraden uit de schatkamer van de Hermitage naar Amsterdam. Dit Griekse goud werd gevonden tijdens de diverse expedities naar de Zwarte Zee waar de Grieken nederzettingen hadden. Later in 2004 volgt een tentoonstelling over het leven en de verzamelingen van het laatste tsarenpaar, Nicolaas en Alexandra, gevolgd door een tentoonstelling over Venetiaanse kunst uit de 18de eeuw. De keuze van onderwerpen weerspiegelt de verschillende onderwerpen die de tentoonstellingen in de Hermitage Amsterdam zullen hebben: antropologie, geschiedenis en beeldende kunst. Ik zal u zeker geïnformeerd houden over dit nieuwe tentoonstellingaanbod in onze hoofdstad!
Een aantal updates geleden kondigde ik de tentoonstelling "Aan
tafel! Eten en drinken in de oudheid" aan in het Allard
Pierson Museum (http://cf.uba.uva.nl/apm/).
Nu heb ik deze ook daadwerkelijk bezocht, en - zoals het een echte kok
betaamt - met veel aandacht! De tentoonstelling bestaat uit circa tweehonderd
voorwerpen die een zeer gevarieerd beeld geven van de rol van voedsel
en drank in de oudheid. Vele bijzondere bruiklenen uit binnen- en buitenland
(waaronder Nederlands oudste kip) zijn voor het eerst in Amsterdam te
zien. In de eerste zaal krijgt men een beeld van de productie van voedsel
bij de Grieken en de Romeinen. In de tweede en derde zaal ziet men veel
van de eetcultuur in het stadse leven en binnen de huiselijke kring. Bij
de Grieken aten mannen en vrouwen bijvoorbeeld apart, en werd pas na het
eten in de vorm van een symposion een uitgebreid drinkgelag gehouden.
De Romeinen aten daarentegen met vrouw en kinderen en dronken wijn tijdens
het eten, overigens altijd aangelengd met water in de verhouding 1:3.
Bij de Romeinen stond brood en kool aan de basis van elke maaltijd, of
men nu rijk was of arm. Het offeren van voedsel aan de goden was ook heel
gebruikelijk. De botten en het vet van te offeren dieren gingen naar de
goden, terwijl het malse vlees naar de stervelingen ging. Deze berekenende
manier van doen werd voorgesteld door Prometheus.
Men krijgt in de tentoonstelling ook een duidelijk beeld van de manier
waarop voedsel getransporteerd werd. Zo is er bijvoorbeeld bewijs van
handelsverkeer in zout en wijn tussen Colijnsplaat via de Oosterschelde
naar Engeland. Hierover krijgt u meer te horen op de film die speciaal
voor de tentoonstelling is samengesteld. Tot slot krijgt de bezoeker een
boekenlegger uitgereikt met daarop een Romeins recept (in het Latijn gesteld
met vertaling in het Nederlands) en een zakje Romeinse kruiden (laserpicium).
In het Rembrandthuis (http://www.rembrandthuis.nl/)
te Amsterdam is t/m 25 januari a.s. de tentoonstelling "Meesterwerken
uit de collectie Rouir" te zien. Hier ziet u grafiek in
de vorm van houtsnedes van Duerer en Cranach, etsen van Rembrandt, Van
Dyck en Goya (http://goya.unizar.es/),
litho’s van Bonnard, Matisse en Chagall. Het betreffen meer dan
honderd meesterwerken van negentig verschillende kunstenaars uit een tijdspanne
van zes eeuwen, verzameld door de Belgische chemicus Eugène Rouir
en uiteindelijk door hem geschonken aan het Musée de Louvain-la-Neuve
in België.
In onze tijd is grafiek nog altijd een gewild verzamelobject. Het verzamelen
van prenten is iets voor fijnproevers, die oog hebben voor de directheid
waarmee grafiek ons in contact brengt met het handschrift van de kunstenaar
en daarmee met diens artistieke persoonlijkheid. Het Rembrandthuis wijdt
regelmatig tentoonstellingen aan de grafische kunsten in heden en verleden.
Meestal staat daarbij een kunstenaar centraal, zoals Charles Donker, die
ik in een eerdere update besprak. In de huidige tentoonstelling vormt
de smaak van een verzamelaar het verbindende element. Op 14 februari a.s.
gaat in het Rembrandthuis een expositie van prentenmaker Lou Strik (1921-2002)
van start, waar ik ook weer verslag van zal doen.
| RECEPTEN |
 |
Dat afvallen niet over rozen gaat zal menigeen kunnen beamen. Ik blijf
echter volhouden en put veel steun uit gelijkgestemde, hetzelfde lot beschoren
internetters. Die Yahoo-groep "Afvallen", die ik in de vorige
update aankondigde, zit vol mensen die naarstig op zoek zijn naar het
ideale dieet: lekker en zonder zorgen kunnen eten en tegelijkertijd afslanken.
Helaas bestaan dergelijke diëten niet, of hoogstens ten dele. Bovendien
werken pillen, drankjes en pleisters die in tv-reclames worden aangeboden
echt niet: ik kan inmiddels uit ervaring spreken! Het afvallen wordt echter
een stuk eenvoudiger gemaakt door de maaltijdvervangers die in de supermarkt
verkrijgbaar zijn. Deze week ben ik gestart met Weight Care (http://www.weightcare.nl/),
waarvan ik de repen met hazelnoot en chocolade (ja ik mag weer chocolade
eten!) erg lekker vind. Ook de oosterse rijstmaaltijd is een welkome afwisseling
op de enigszins eenzijdig wordende pastamaaltijden van Slim-Fast. Toch
heb ik met name in de tweede helft van de afgelopen week al weer uitgekeken
naar het weekend: dan mag ik namelijk weer alles eten. Nou ja, met mate
dan. Lotgenoten die willen afvallen kan ik verwijzen naar de website van
Trendystyle (http://www.trendystyle.net/lounge/test/slanke_lijn/).
Hier kun je erachter komen hoe ver je doorzettingsvermogen gaat en hoe
groot de kans is dat je in een dieet een paar kilootjes kwijtraakt.
Ook deze week kom ik weer met een overheerlijk menu uit de slanke keuken:
een mooie soep, een knapperige salade, een hartig hoofdgerecht en een
romig zoet dessert. Dus uitgebreid kokkerellen geblazen, terwijl het aantal
calorieeën binnen de perken blijft. Eet smakelijk!
* Slank Vegetarisch Diner
- http://www.carelschouten.com/vegetarian/slank_diner_250104.htm
| WOORD |
 |
Het is alweer bijna dertien jaar geleden dat ik mijn carrière op de arbeidsmarkt begon als krantenjongen. Misschien saai werk, waarvan de draaglijkheid direct afhankelijk is van de weergoden. Toch zijn er over mijn krantenloopperiode een paar memomarabele anekdotes te vertellen, hetgeen ik dan ook zal doen:
"Mijn eerste betaalde werkzaamheden betroffen een krantenwijk. In
weer en wind bezorgde ik tal van kranten door heel Amstelveen. Een aantal
herinneringen daaraan zijn me bijgebleven. Zo was dat om te beginnen meneer
de Groot. Meneer de Groot was geabonneerd op het Parool en woonde zeer
uitmiddelpuntig in het midden van het Amsterdamse Bos. Hij had daar een
houten poppenhuisje met rode luikjes en uitgezaagde harten daarin. Voor
het raam stond bovendien een uit triplex gezaagde gans en tal van aardewerken
kabouters. Nu was het zo dat vorige krantenjongens meneer de Groot nogal
eens oversloegen en daardoor ontslagen werden. Mij werd dus op het hart
gedrukt deze abonnee nooit over te slaan. En dat heb ik dan ook nooit
gedaan. En wat was mijn beloning daarvoor? Eén miezerige gulden
bij het aanbieden van het nieuwjaarskaartje tijdens de feestdagen!
Later heb ik nog voor dag en dauw de Telegraaf bezorgd. Daarvoor moest
ik al om half zes in de vroege morgen uit de veren. Als ik dan de avond
ervoor aan een drinkgelag had deelgenomen en nog behoorlijk beneveld was
zwalkte ik zwierig heen en weer op mijn fiets en op mijn bagagedrager
een propvolle krantentas. Een keer had ik het zo bont gemaakt dat ik halverwege
mijn krantenwijk in de tuin van een abonnee even een dutje ging doen om
vervolgens ruim twee uur later bij klaarlichte dag wakker te worden. Tientallen
abonnees uit mijn wijk hadden inmiddels gebeld om beklag te doen over
het uitblijven van hun krant.
Ook weet ik nog zo’n oud vrouwtje dat niets beters te doen had dan
anderhalf uur voordat de krant op de mat viel voor het raam te gaan zitten
wachten. Een keer had ik haar per abuis overgeslagen en toen stond mij
de dag erna een persoonlijke reprimande te wachten. In een vlegelachtige
bui ben ik eens expres twee keer langs haar huis gefietst, alsof ik haar
weer had vergeten. Daarop stak ze haar hoofd uit het raam en begon ze
me als een hond achterna te blaffen. Tja, dat zijn zo van die triviale
dingen die je als krantenjongen meemaakt."
* De krantenjongen
- http://www.carelschouten.com/houtskool/Dromen/De_krantenjongen.htm
Ik heb een periode gehad dat ik veel van Hermann Hesse
(http://www.hermann-hesse.com/)
las. Hesse was een schrijver en dichter die in zijn werk de dualiteit
van de menselijke geest en de natuur heeft onderzocht en daarbij de zoektocht
van de individuele geest buiten de begrenzingen van de maatschappij. Hesse
werd in 1877 geboren in een gezin van missionarissen en religieuze uitgevers
in het stadje Calw in Zwarte Woud. Zijn ouders verwachtten van hem dat
hij de familietraditie in de theologie zou opvolgen, beide waren zij namelijk
missionaris geweest in India. Hesse trad in 1891 toe tot het Protestants
Seminarium, maar werd al snel van school gestuurd. Na onaangename ervaringen
op een buitenkerkelijke school, is Hesse gestopt met zijn studie. Hij
heeft toen als klerk in een boekwinkel, mecanicien en boekenverkoper gewerkt
om uiteindelijk in de literaire kring "Le Petit Cénacle"
opgenomen te worden. In die periode raakte Hesse vastberaden schrijver
te worden: in de laatste jaren van de 19de eeuw publiceerde hij zijn eerste
gedichten, getiteld "Das deutsche Dichterheim" en zijn eerste
boek "Romantische Lieder". In 1946, iets minder dan een halve
eeuw later, ontving hij de Nobelprijs voor de Literatuur.
Het eerste boek dat ik las van Hermann Hesse is Siddhartha, een absolute
klassieker met als thema "zelfontdekking". Er worden hierbij
parallellen getrokken met de verlichting van de Boeddha: de hoofdpersoon
gaat op reis van het zinnelijke leven tot aan de uitersten van ascetisme
en zelfontkenning. Aan het eind van het verhaal wordt duidelijk dat wijsheid
niet onderwezen kan worden: het moet komen uit eigen ervaring en innerlijke
strijd. Een ander hoogtepunt uit Hesse's oeuvre is de Steppewolf. Hierin
komt de boven reeds beschreven dualiteit in het individu aan de orde.
De protagonist erin is aan de ene kant een aangepast burger, maar onder
de leden schuilt ook een woest beest dat zich af en toe aan het oppervlak
vertoont en met lede ogen reeds jaren van te voren een nieuwe oorlog zag
aankomen. Ik las het boek tijdens mijn wandeltocht door de Alpen en voelde
mij toen ook zo gespleten: aan de ene kant een keurige vakantieganger
en aan de andere kant een dier dat in de ijle lucht tracht te overleven.
Wellicht kan over onze veelbesproken wethouder Oudkerk iets dergelijks
gezegd worden: enerzijds een voortvarend politicus, maar anderzijds...
* De steppewolf
- http://www.carelschouten.com/literatuur/gedichten2.htm#de_steppewolf
Wie momenteel Berlijn bezoekt, kan het niet ontgaan: hier wordt nog altijd gebouwd. En dan gaat het niet om een stadsvernieuwingsproject a la Schilderswijk of Staatsliedenbuurt, maar om de metamorfose van een complete hoofdstad. Gapende diepten, torenhoge hijskranen en blinkende nieuwbouw bepalen sinds 1989 het beeld van Berlijn. Tussen de overvolle etalages op de Kurfürstendamm zijn nog affiches van de laatste Bondsdagverkiezingen zichtbaar. Op die van de CDU is een weldoorvoede arbeider te zien en als je niet verder kijkt ga je bijna geloven dat deze man representatief is voor het nieuwe verenigde Duitsland. Bijna, want wie verder kijkt weet dat de werkloosheid momenteel schrikbarend hoog is en ziet de armoede op straat. In de film "Das Leben ist eine Baustelle" (http://www.imdb.com/title/tt0119510/) van Wolfgang Becker uit 1997 zien we dat er na het afbreken van de muur er ook weer een is opgebouwd: die tussen Duitsers met en Duitsers zonder vaste baan. Voorts maakt de film een rommelige indruk doordat belangrijke verhaallijnen slechts vluchtig de revue passeren en veel scènes waarin niets wezenlijks gebeurt tot in den treure aan de kijker blootgesteld worden. In de geest van het creëren van een dergelijke bouwplaats schreef ik de volgende regels.
* Het leven is een bouwplaats
- http://www.carelschouten.com/literatuur/gedichten2.htm#een_bouwplaats
Helaas kan men niet naar de huisarts gaan en vragen om een recept voor geluk en blijdschap. Dat is zoiets immaterieels dat er geen pillen bestaan om het te verkrijgen. Zo heb ik ook altijd met een kritisch oog gekeken naar psychiatrische medicatie. In mindere tijden heeft men het mij op het hart gedrukt pillen in te nemen, en hoewel ik daar toen gehoor aan heb gekeken twijfel ik tot op heden aan de werking ervan. Het nastreven van geluk en een zinvol bestaan is uiteindelijk iets dat vanuit jezelf moet komen en niet door chemicaliën van buitenaf. Ook geloof ik dat geluk op zijn intenst beleefd kan worden, als men daarnaast ook periodes van diep ongeluk en trauma heeft doorstaan. Daarmee sluit ik aan met de moraal uit Hesse's Siddhartha, waarin gesteld wordt dat wijsheid alleen door het meemaken van extremen ten volle vergaard kan worden. Het volgende gedicht beschrijft een periode waarop geluk op de meest innige manier beleefd wordt.
* In de wolken
- http://www.carelschouten.com/literatuur/gedichten2.htm#in_de_wolken
| BEELD
|
 |
Wassily Kandinsky (1866-1944) was een Russisch-Franse
schilder, behorend tot het expressionisme. Nadat Kandinsky een juridische
loopbaan in Rusland had afgebroken, ontving hij zijn opleiding als kunstenaar
in München. Zijn eerste puur abstracte werk schilderde hij in 1910
en hij kan daarom als een van de grondleggers van de abstracte kunst beschouwd
worden. In 1911 was hij een van de oprichters van de kunstenaarsgroep
der Blaue Reiter (http://www.dhm.de/lemo/html/kaiserreich/kunst/reiter/).
Tot deze groep behoorden o.a. nog Franz Marc, August Macke, Alexej von
Jawlensky en met hen geassocieerd werd de componist Arnold Schönberg.
De groep had een voorliefde voor middeleeuwse kunst en primitivisme. Ook
voelden de leden ervan zich geestelijk verwant aan de Franse fauvisten
en kubisten. Tegen het begin van de eerste wereldoorlog vertrok Kandinsky
weer naar Rusland om daar tot 1921 te verblijven. Vanaf 1922 doceerde
hij in Duitsland aan het Bauhaus.
Het Bauhaus (http://www.bauhaus.de/)
wordt gezien als de belangrijkste ontwerpschool van de 20ste eeuw. Walter
Gropius vormde uit twee kunstonderwijsinstellingen in 1919 'Das Staatliche
Bauhaus Weimar'. Het doel was de creatieve inspanningen van de diverse
kunstdisciplines te bundelen, zodat uiteindelijk een nieuwe architectuur
zou ontstaan. In deze nieuwe, allesomvattende bouwkunst zouden er geen
grenzen bestaan tussen structuur en decoratie. In 1925 verhuisde het Bauhaus
naar Dessau, waar Gropius het nieuwe schoolgebouw ontwierp. Na 1928 leidde
eerst Hannes Meyer en, vanaf 1930, Ludwig Mies van der Rohe de instelling.
In 1932 verhuisde het Bauhaus naar Berlijn, waarna het in 1933 door de
Nazi's werd gesloten. Toen Kandinsky zich bij het Bauhaus aansloot kwam
hij ten tweeden male in contact met de Zwitserse Paul Klee (1879-1940),
die daar toen al enige tijd lesgaf.
In deze update kom ik met een kopie naar Kandinsky's "Herfst in Beieren"
uit 1908, dus uit de periode dat hij nog in München woonde. Het gebruikte
materiaal van het origineel is olieverf op bordkarton, de afmetingen zijn
33 x 45 cm. Meer werk van Kandinsky kunt u vinden op: http://www.ocaiw.com/catalog/index.php?lang=en&catalog=pitt&author=465&page=1
* Kandinsky, Herfst in Beieren, 1908
- http://www.carelschouten.com/pastels/Herfst_in_Beieren.jpg
Ik heb besloten een oude draad weer op te pakken, namelijk het illustreren van sprookjes. En nu wil ik dat wel heel exotisch aanpakken, namelijk door het nemen van Swahili sprookjes als uitgangspunt. Deze dateren uit de tijd dat de Arabische geschiedschrijver Ibn Battuta in de veertiende eeuw de oostkust van Afrika bezocht. Hij trof tussen Mogadishu en Sofala een geheel van gemeenschappen aan met grotendeels dezelfde sociale, religieuze en historische achtergrond. Hij noemde die de Swahili. De Swahili cultuur is in de loop der eeuwen sterk beïnvloed door contacten met het Arabische schiereiland en Perzië. De sprookjes die ik vanaf deze update ga illustreren hebben dan ook veel Arabisch-Islamitische kenmerken. Abonnees die meer willen weten over het Swahili, kan ik verwijzen naar de website van de Yale Universiteit: http://www.yale.edu/swahili/.
Het eerste sprookje gaat over een sultan die over enorme rijkdommen beschikte maar toch niet gelukkig was: al jaren verlangde hij namelijk naar een zoon. Op een dag werd hij bezocht door een boze geest die hem een toverdrankje kwam aanprijzen: als zijn echtgenote dat zou drinken zou zij een drieling baren. De sultan wilde de geest in ruil daarvoor overladen met rijkdommen, maar die hoefde de geest niet te hebben. De geest wilde een van de kinderen in ruil voor zijn diensten. De sultan ging akkoord en al gauw beviel zijn vrouw van een drieling. En toen kwam de boze geest om een van de kinderen mee te nemen om bij zichzelf op te voeden. Hij nam uiteraard de slimste van de drie. Toen de jongen zelfstandig genoeg was om zelf door het huis van de geest te lopen kwam hij in een kamer waar hij heel veel beenderen zag, zowel van dieren als van mensen, naar het scheen. Toen hij nog een kamer binnenliep ontmoette hij daar een paard. Het paard zei dat de geest hen allen wilde opeten. Om aan een gewisse dood te ontsnappen moest de jongen dezelfde avond nog de geest tijdens de voorbereiding van de maaltijd in de kookpot duwen. Daarna kon hij op de rug van het paard ontsnappen aan het boze geestenrijk. Zo gezegd zo gedaan: de geest werd in zijn eigen kookpot gestoofd en opgegeten door andere geesten. De jongen, die inmiddels tegen de volwassenheid aanliep, arriveerde in het rijk van de sultan, eigenlijk dus zijn vader. Toen hij aan het hof kwam, werd hij warm ontvangen en overladen met cadeaus. Uiteindelijk trouwde hij met de mooiste vrouw van het rijk. Het paard dat de jongen gered bleef een speciale plaats in het hart van de jongen houden en mocht in de mooiste stal van het sultanpaleis verblijven.
* De geest en de zoon van de sultan (Swahili sprookje)
- http://www.carelschouten.com/pastels/De_geest_en_de_zoon_van_de_sultan.htm
Om deze update te besluiten kom ik nog met een mandala, en wel een boommandala. Deze bestaat uit een kring van bomen met daarin hun boomgeesten in de gedaante van kronkelende jongedames met lange blonde lokken. In het centrum worden zij met hun wortels verenigd. In tegenstelling tot het beeld dat we van de mandala krijgen lijken boomgeesten meestal op de plant waarin ze wonen. Er wordt weleens gezegd dat de 'geesten' van giftige planten en gewassen angstaanjagend zijn om te zien. Er bestaat een kaartspel "Druidenwalzer" (http://www.spellenstapel.nl/menu/spellen/index.php?spel_id=168), waarin boomgeesten een prominente positie innemen. Heel mooie boommandala's zijn te vinden op Earthmandalas (http://www.earthmandalas.com/visitormandalas/tree/, http://www.earthmandalas.com/mandalas/chiefstree/). Hieruit heb ik tevens een gedicht genomen:
Love,
what do I know of love?
I only know longing,
the yearning of my needs
and emptiness in my soul
Yet, once I wandered up on
a blood root bloom, a herb
opening upon the forest floor,
of white so pure it startled
and life so brief
I could only grasp
Innocence itself,
giving for its own sake
Then
I was struck
by love
simply lived
(Elizabeth M. Cheatham)
* Boommandala
- http://www.carelschouten.com/pastels/mandalas/boommandala.htm
Tot hier dit keer. Ik wens iedereen weer een heel fijne en voorspoedige
week toe. Let allemaal goed op uzelf... en elkaar natuurlijk!
Groetjes,
Carel.