*** 12.10.03 *** http://www.carelschouten.com |
 |
< -- TERUG
1. Vegetarisch
2. Kunst
3. Literatuur
Hallo lieve mensen,
Zonder kleerscheuren en de nodige ervaringen rijker ben ik teruggekeerd van mijn reis door Finland en Rusland. In deze updatebrief zal ik uitgebreid ingaan op deze avontuurlijke exercitie. Zoals u zult lezen zorgde de combinatie van twee landen en culturen ervoor dat de reis vol interessante contrasten zat. Het was voor mij bijzonder spannend de Russische grens per trein te overschrijden, daar ik dat tot nog toe alleen per vliegtuig had gedaan.
Om te beginnen bespreek ik, zoals u van mij gewend bent, een aantal films
die ik deels in Rusland en deels in ons kikkerlandje heb gezien. Om te
beginnen was dat de tekenfilm "Les Triplettes de Belleville"
(http://www.lestriplettesdebelleville.com/)
van Sylvain Chomet. De film kan zeker wedijveren met het eerder door mij
besproken "Spirited Away" van Miyazaki en is voor liefhebbers
van de tekenfilm een absolute must. Het gaat over een jongen die bij zijn
grootmoeder woont en op vroege leeftijd al een passie voor wielrennen
blijkt te vertonen. Zijn grootmoeder stimuleert hem daarbij enorm en uiteindelijk
doet haar kleinzoon mee aan de Ronde van Frankrijk. Tijdens de Ronde wordt
hij ontvoerd door twee mannen in het zwart en wordt hij meegenomen over
de oceaan naar de metropool Belleville. De grootmoeder en haar hond Bruno
besluiten er achteraan te gaan en krijgen onverwachte hulp van de "Triplettes
de Belleville", een trio excentrieke sterren die in de jaren '30
hun hoogtepunt beleefd hadden. De tekenfilm zit boordevol bizarre en vaak
lachwekkend overdreven details.
Ook zag ik onlangs "The Pirates of the Caribbean"
(http://pirates.movies.go.com/)
van Gore Verbinski. Hierin speelt Johnny Depp de wat klunzige piraat Jack
Sparrow. Zijn schip, The Black Pearl, wordt gestolen door zijn grote vijand
Barbarossa. Tevens ontvoert Barbarossa de schone gouverneursdochter Elizabeth
Swann. Jack Sparrow en Will Turner, een jeugdvriend van Elizabeth, kiezen
gezamenlijk het ruime sop om kapitein Barbarossa te grazen te nemen.
In Rusland zag ik een tweetal films, om te beginnen "The
League of Extraordinary Gentlemen" (http://www.lxgmovie.com)
van Stephen Norrington met mijn favoriete acteur Sean Connery. Hij speelt
in deze film werelds grootste avonturier, Allan Quartermain, en leidt
een legio individuen met legendarische krachten, de zogeheten League Of
Extraordinary Gentlemen. Deze bijzondere groep bestaat o.a. uit kapitein
Nemo, dracula vampier Mina Harker en de onzichtbare man Rodney Skinner.
Ook al zijn zij allen van nature individualisten, ze zijn genoodzaakt
op elkaar te vertrouwen om binnen 96 uur de wereld van een onherroepelijke
ondergang te kunnen redden.
Ook zag ik in Rusland "Once upon a time in Mexico"
(http://www.sonypictures.com/movies/onceuponatimeinmexico/)
van Robert Rodriguez. De film is gebaseerd op het verhaal van de drugsbaron
Barillo, die doet alsof hij de Mexicaanse president omver zal werpen.
Binnen het drama is een van de hoofdpersonages een corrupte CIA agent
die van zijn grootste vijand een vergoeding eist voor het uitvoeren van
een opstand door drugsbaron Barillo. Indrukwekkend acteerwerk van Antonio
Banderas, Johnny Depp en Salma Hayek.
Tot slot zag ik wederom in ons kikkerlandje de Finse film "Der
Mann ohne Vergangenheit" (http://www.der-mann-ohne-vergangenheit.de/)
van Aki Kaurismaki. Een man arriveert in Helsinki en wordt daar zo bruut
in elkaar geslagen, dat hij er zijn geheugen door verliest. Omdat hij
niet meer in staat meer is om zich zijn verleden of zijn naam te herinneren
kan hij ook nergens een baan of woning krijgen. Hij leeft in de buitenwijken
van Helsinki, waar hij langzaam zijn leven weer op de rails probeert te
krijgen met behulp van het Finse sociale stelsel.
Dan wilde ik nu kort stilstaan bij enkele culturele punten die ik tijdens
mijn reis door Finland en Rusland heb aangedaan. Ik begin met het bezoek
aan Helsinki, waar ik het museum Atheneum (http://www.helsinki-hotels.net/antenium.htm)
bezocht. Dit is een monumentaal gebouw dat een indrukwekkend beeld geeft
van de Finse kunst van de 18de eeuw tot en met de jaren zestig van de
vorige eeuw. Ook hangt er werk van buitenlandse kunstenaars, zoals Cézanne,
Gauguin, Van Gogh en Rodin, wat het museum maakt tot een cultureel bolwerk
van formaat.
Vervolgens bezocht ik het Kiasma (http://www.kiasma.fi/),
een gebouw van bijzondere moderne architectuur met contemporaine kunst.
Wat mij met name aan het museum beviel was het feit dat er zoveel gebeurde.
Er waren kunstwerken waarin geluiden en bewegende beelden de overhand
hadden. Ook kon je zelf kunstwerken “besturen” vanaf een computerscherm
of een speciaal daarvoor bestemd besturingspaneel. Met name een korte
kunstfilm over een Amerikaanse jongeheer die tijdens het strijken van
zijn lakens verrast wordt door een paar spoken die hem per telefoon en
deurbel trachten te benaderen kon mijn goedkeuring wegdragen.
Het Finlands nationalmuseum (http://www.nba.fi/NATMUS/Kmeng.html),
ofwel het Suomen kansallismuseo, lijkt van buiten een beetje op een neoclassicistische
kerk en geeft een uitgebreid beeld van de gehele Finse geschiedenis vanaf
de prehistorie: veel speerpunten en potscherven dus. Er was bovendien
een leuke speelgoedtentoonstelling (The Magic World of Toys).
Ik vervolgde mijn weg naar de Temppeliaukio kerk (http://www.map-point.net/temppeliaukio.htm),
waarbij het mij opviel dat het schiereiland waar Helsinki op gelegen is
nogal rotsachtig is. De kerk is in 1969 gemaakt in een krater in de rotsen
die door dynamiet is gecreëerd. Daarop is een rond dak gebouwd, waardoor
het van boven lijkt alsof de kerk een zojuist gelande ufo betreft. Van
binnen heerst er een serene rust die een door het stadse leven gespannen
mens tot rust doet komen. Als je zo naar de rotswanden van de kerk kijkt,
kun je even vergeten dat de kerk op een zo gewelddadige wijze tot stand
is gekomen.
Het Sibeliusmonument (http://www.eilahiltunen.net/monument.html)
is naar mijn idee een van de centrale herkenningspunten van Helsinki en
mag er met zijn constructie van holle metalen buizen meer dan wezen. Het
monument en park ter ere van Sibelius is de moeite van een stevige wandeling
meer dan waard. Het is een goed startpunt voor een mooie wandeling door
het groen en langs het water. Een Finse dame aan wie ik aldaar de weg
vroeg begon in het Engels uitgebreid uit te wijden over haar stad. En
dat is me opgevallen aan meerdere Finnen: ze zijn zeer vriendelijk en
blij om aan toeristen over hun stad te vertellen.
De Finlandia Hall (http://finlandia.hel.fi)
is een prachtige concertzaal, ontworpen door Finlands grootste architect
Alvar Aalto. We hoorden er o.a. een uitvoering van "Der gerettete
Alberich" van Christopher Rouse met daarin adembenemende percussie
van Evelyn Glennie. Als een razende bespeelde ze meerdere slagwerkinstrumenten
als een cimbaal, een xylofoon en een drumstel. Daarbij werd zij begeleid
door het Helsinki Filharmonisch Orkest o.l.v. Leif Segerstam. Ik zat naast
een musicus die het Amsterdamse Concertgebouw wat akoestiek betrof in
de hemel prees, terwijl ze bij die van de Finlandia Hall haar bedenkingen
had.
In St. Petersburg had ik de eer leden van de jazzband Dalgoo rond te
leiden die daar een paar optredens hadden, o.a. in de JFC jazzclub
(http://www.jfc.sp.ru/)
in het kader van hun project "New Anatomy"
n.a.v. de Russische schrijver en dichter Charms (http://www.galerie-der-toene.de/ensembles/dalgoo/inhalt.html).
Zo zijn we om te beginnen naar de Hermitage (http://www.hermitagemuseum.org/)
geweest, een monumentaal museum dat je als bezoeker van de stad onmogelijk
kunt negeren. We bezochten delen van de Hermitage die ik niet eerder zo
uitgebreid bezocht had, zoals de Middeleeuwse en Egyptische afdeling van
het museum. Een hoogtepunt was een tentoonstelling van onze vaderlandse
kunstenaar M.C. Escher (http://www.mcescher.com/),
van wie ik niet eerder werk in het echt had gezien. De tentoonstelling
gaf een goed beeld van de ontwikkeling die de kunstenaar heeft doorgemaakt
en hoe hij uiteindelijk op zijn beroemde figuurtransformaties is gekomen.
Het was trouwens erg druk op de tentoonstelling, mensen dromden samen
voor elk werk.
Een ander museum dat je in het "Amsterdam van het Noorden" niet
kunt overslaan is het Russisch Museum (http://www.rusmuseum.ru/).
Alhoewel ik hier al eerder geweest was, kon ik het dit keer niet over
m'n hart verkrijgen het over te slaan. Zo zag ik het nodige werk van Repin
dat ik vorig jaar ook al in het Nieuw Groninger Museum had gezien. Voorts
was er een omvangrijke tentoonstelling van 500 schilderijen van de 18de
tot aan de 20ste eeuw over St. Petersburg en zijn bewoners. Leuke sculpturen
bovendien van Irina Jaroshevich.
In Moskou bezocht ik allereerst de Kathedraal van Christus de
Verlosser (http://www.xxc.ru/),
een kathedraal die door de communisten tijdens het bewind van Stalin gesloopt
was voor de aanleg van een openluchtzwembad en door Jeltsin opnieuw opgebouwd
is. Nu kon je het imposante bouwwerk ook van binnen bekijken na bij de
ingang door een strenge controle te gaan. De wandschilderingen waren indrukwekkend,
maar al met al had het toch iets onechts.
Vlakbij de kathedraal is het Poesjkin museum (http://www.museum.ru/gmii/)
gelegen, dat mij na jaren wederom versteld deed staan door zijn grote
collectie. Zo bekeek ik een tentoonstelling van etskunst en bracht ik
veel tijd door bij schilders uit het einde van de 19de en het begin van
de 20ste eeuw, zoals Matisse, Chagall, Renoir, Monet en Cézanne.
Ook heb ik de collecties van het oude Mesopotamië niet onbetuigd
gelaten.
Ik vervolgde per metro mijn weg naar de Tretjakov galerij
(http://www.tretyakov.ru/),
het nationale museum voor de Russische beeldende kunst van de tiende tot
de twintigste eeuw met de collectie van de Tretjakovs, een rijke familie
van kunstverzamelaars uit het einde van de negentiende eeuw. Ik werd getroffen
door de zeer beroemde portretten van Poesjkin en Dostojevskij. Ook was
het de moeite waard de landschapsschilderijen te bewonderen van tal van
Russische kunstenaars. Mijn bijzondere aandacht ging uit naar de schilderijen
van M.A. Vroebel, onder meer zijn 'rotsachtige' illustraties bij Faust
van Goethe, wiens werk ik ook tot op zekere hoogt heb geïllustreerd
(http://www.carelschouten.com/pastels/Faust.htm).
Mijn laatste bezienswaardigheid in Moskou was de VDNX
(http://www.vvcenter.com/),
de tentoonstelling van de verworvenheden van de volkseconomie. Om te beginnen
moest je je door een markt met tal van snuisterijen heen werken, maar
dan had je ook wat: gratis toegang tot indrukwekkende paviljoens, sculpturen
en fonteinen. Enkele voormalige Sovjetrepublieken hadden hun eigen paviljoen;
je kon er mooi rondlopen en genieten van de vergane glorie. Binnenin de
paviljoens en gebouwen is het echter andere koek. Alles wat aan het communisme
kon herinneren is weggehaald en heeft plaatsgemaakt voor kapitalistisch
verderf zoals speelautomaten, mobiele telefoonzaken en internetsalons.
Al met al was het een bezoek echter zeker waard. Ook het nabijgelegen
Kosmonautenmuseum (http://www.museum.ru/kosmonav/)
mocht er wezen met exponaten als het ruimtepak van Joeri Gagarin, maquettes
op ware grootte van satellieten en de nodige posters met Sovjetpropaganda
over de ruimtevaart.
Om mijn bezoek aan Moskou af te sluiten ben ik met een vriendin naar het
Stanislavskij theater (http://www.theatre.ru/)
gegaan voor "De laatste wilsbeschikking op z'n Italiaans", een
toneelstuk van Achille Campanile (http://www.campanile.it/).
Het vertelt het verhaal van een rijke Italiaanse familie, waarvan de pater
familias komt te overlijden. Dan volgen er allerlei zotte taferelen van
de overgebleven familie die trachten de nalatenschap op een eerlijke manier
te verdelen. Het stuk was prima te volgen en zat vol met dans en muziek.
Welvoldaan stapte ik dezelfde avond op de trein, tevreden ook door het
bezoeken van mijn vrienden en kennissen die ik de afgelopen jaren heb
opgedaan in de hoofdstad van moedertje Rusland.
VEGETARISCH |
 |
Hoe kan het ook anders dan dat ik in deze updatebrief een paar Russische
en Finse recepten onder de aandacht breng. Het gerecht met zuurkool en
goulash wordt aan Rusland toegeschreven, terwijl men het misschien eerder
met Hongarije zou associëren. Het is lekker met croûtons (licht
gebakken blokjes witbrood) en notenrijst of wilde rijst. In plaats van
de seitan kunt u ook een schaaltje hachéstukjes van Quorn nemen,
bijvoorbeeld van driehonderd gram.
De blini's (dunne boekweitpannenkoekjes) mogen bij iedere Russische maaltijd
niet ontbreken. Ze kunnen zowel met zoete of hartige vulling gegeten worden.
Als u eens in Rusland komt en u verblijft in een gastgezin, dan zult u
zeker ervaren hoe blini's (ook wel blintsjiki) gegeten dienen te worden.
De meeste bistro's en zakoesotsjnye (een soort snackbars) in St. Petersburg
en Moskou hebben trouwens blini's op de menukaart staan. Hieronder een
recept waarin u kunt zien hoe ze klaargemaakt worden.
* Zuurkool en goulash
- http://www.carelschouten.com/vegetarian/Zuurkool_met_goulash.htm
* Blini's
- http://www.carelschouten.com/vegetarian/Blinis.htm
De Finse keuken is er een voor visliefhebbers: rauwe, gestoomde, gebakken, gefrituurde of gezouten vis. Voor vegetariërs is Finland niet ideaal, alhoewel de meeste restaurants in Helsinki prima vegetarische maaltijden serveren. Heerlijke kazen die u beslist moet proeven in Finland zijn Lappi en Emmental. Ook is Finland, met name het merengebied, een bessenland. In veel toetjes zijn bessen verwerkt, zoals aalbessen, kruisbessen en veenbessen. Het onderstaande nagerecht komt van Recipe Source (http://www.recipesource.com/) en geeft een goede impressie van de Finse keuken.
* Finse kwarktaart
- http://www.carelschouten.com/vegetarian/Finse_kwarktaart.htm
| KUNST |
 |
In het kader van mijn zelfstudie IJslands, met de kennis waarvan ik de Oudnoorse sagen en verhalen hoop te kunnen gaan lezen en in het bijzonder de Edda, ben ik begonnen met een serie pastels n.a.v. een serie Noorse sprookjes, verzameld door Peter Christen Asbjørnsen en Jørgen Moe (http://www.lysator.liu.se/runeberg/folkeven/), ook wel de gebroeders Grimm van Noorwegen genoemd. Het volgende pastel maakte ik naar aanleiding van het verhaal over een man die na terugkeer van zijn werk altijd zijn vrouw uitfoeterde over de onvolkomenheden van het huishouden. Op een goede dag zei de vrouw tegen haar man: 'Laten we morgen ruilen: ik zal het land bewerken en jij doet het huishouden'. De volgende dag ging de vrouw met een zeis over haar schouder naar de wei en zette haar man zich aan het huishouden. Dat laatste werd echter een fiasco. De man begon boter te karnen, maar kreeg op een zeker moment dorst. Hij liep naar de kelder om bier uit het vat te tappen, maar hoorde dat het varken het huis in was gelopen. Boven zag hij dat het varken de karnton had omgegooid en de room aan het opslobberen was. Uitzinnig van woede gaf hij het dier een flinke schop, maar toen realiseerde hij dat hij de tap van het biervat nog in zijn handen had. In de kelder zag hij dat het hele biervat was leeggelopen. Hij liep naar buiten om de koe te melken tot hij de karnton weer helemaal gevuld had. Toen bedacht de man dat de koe nog moest grazen en hij wilde haar het dak op duwen waar flink wat gras groeide. Eerst wilde hij nog water uit de put voor haar halen en bond voor de zekerheid de karnton op zijn rug. Maar terwijl hij zich voor de put voorover boog liep al de room uit de karnton. Daar de man bang was dat de koe van het dak zou springen bond hij een touw om haar poot, gooide het touw door de schoorsteen en bond het binnenshuis aan zijn voet, om zo rustig het huis schoon te maken. De koe viel echter van het dak af en de man werd aan het touw de schoorsteen in getrokken. Toen de vrouw thuiskwam en de aan een touw bungelende koe zag, hakte ze met de zeis het touw door. Toen ze het huis inkwam zag ze dat haar man in de kookpot was beland met zijn benen in de lucht.
* De man die het huishouden zou doen
- http://www.carelschouten.com/pastels/de_man_en_het_huishouden.htm
Enkele dagen voor mijn vertrek naar Finland had ik een wat minder geslaagde dag. Het woei hard en door opgebroken wegen kreeg ik constant zandkorrels en stof in mijn ogen. Daardoor besloot ik het niet zo nauw meer te nemen met de verkeersregels, waarover menig fietser in Amsterdam kan meepraten. Ik werd daarvoor op die bewuste dag maar liefst twee keer in de kraag gevat door de "lange arm der wet", waardoor ik even bang werd niet als juridisch vertaler beëdigd te kunnen worden. Hierover gaat de volgende droomnotitie.
* Gestopt door de lange arm der wet
- http://www.carelschouten.com/houtskool/Dromen/gestopt.htm
| LITERATUUR |
 |
Velimir Chlebnikov, van wie ik een aantal gedichten heb
vertaald, leefde van 1885 tot 1922, studeerde wiskunde en taalkunde en
was de dichter die het Russisch Futurisme heeft gesticht en wiens esoterische
verzen een significante invloed hebben uitgeoefend op de Sovjetpoëzie.
Meer biografische gegevens en tevens zijn complete werk, bestaande uit
gedichten, poëmen, toneelstukken, "bovenvertellingen en proza,
is te vinden op de website van de Virtuele Russische Bibliotheek: http://www.rvb.ru/hlebnikov/.
Grote steden als St. Petersburg of Moskou vergen veel energie van de mens. Dit wordt veroorzaakt door het hectische, chaotische en gespannen gedrag van de inwoners ervan. Of je het nu wilt of niet: je wordt meegesleurd in het stedelijke leven. Ook echter speelt de atmosfeer een belangrijke rol. In grote steden wordt je fysieke maar ook geestelijke gesteldheid bepaald door de zuiverheid van de lucht. Bij veel uitlaatgassen en industriële vervuiling gaat die er danig op achteruit. Als je dan per trein de stad uitreist en je het raampje van je coupé opent, kun je ineens opleven door de frisheid van de bossen en meren. Over de beklemming die de mens ondergaat in een vervuild milieu gaat het volgende gedicht.
* De zwarte industrie
- http://www.carelschouten.com/literatuur/gedichten5.htm#de_zwarte_industrie
Dan volgen nu een paar gedichten die ik net voor en net na mijn reis door Finland en Rusland schreef. Allereerst een gedicht over de dagen en uren direct voor mijn vertrek. Die worden overheerst door een beklemmend gevoel van stress, dat vele mensen wellicht herkennen: heb ik wel alles in orde? Heb ik mijn paspoort nog en kloppen de visumgegevens? Zal mijn wekker morgenochtend wel afgaan? En nogmaals: niets vergeten? Heb ik mijn belangrijke papieren op een veilige plek?
* All set?
- http://www.carelschouten.com/literatuur/gedichten5.htm#All_set
Helsinki kwam wat mij betreft als een verrassing. Alhoewel ik de stad bij een eerder bezoek kort had aangedaan, was ik nu in de gelegenheid wat nauwkeuriger haar straten te bewandelen. Het culturele leven van musea, concerten en theatervoorstellingen mag er zeker wezen. De prijzen zijn me achteraf meegevallen en daarbij zijn de Finse euromunten erg mooi. Ik denk dat ik de stad vaker ga aandoen als uitgangspunt voor een reis naar Rusland. Hieronder kunt u mijn impressie van Helsinki in dichtvorm nalezen.
* Helsinki
- http://www.carelschouten.com/literatuur/gedichten5.htm#helsinki
St. Petersburg is voor mij inmiddels een zeer vertrouwd aandoende stad geworden. Ik ben gewend geraakt aan zijn monumentale gebouwen en paleizen. Toch vind ik het nog altijd de moeite waard, zoals in het onderstaande gedicht geschreven staat, over de Nevski Prospekt, de hoofdader van de stad, te flaneren. De afgelopen keer heb ik mijn best gedaan plaatsen en wijken op te zoeken waar ik nog niet eerder geweest was. Dus weer eens iets anders dan de Hermitage, de Isaakskathedraal en de Peter- en Paulusvesting. Over mijn impressies van het afgelopen bezoek aan de driehonderdjarige 'gorod', kunt u in het volgende gedicht lezen.
* St. Petersburg
- http://www.carelschouten.com/literatuur/gedichten5.htm#Sint_Petersburg
Zoals bij menigeen bekend wijkt Moskou in belangrijke mate af van St. Petersburg: niet alleen is de bouw van de stad anders, Moskou is veel ouder en chaotischer, ook heerst er een andere mentaliteit. Het leven is er gehaaster en kent meer spanning. Er zijn veel mensen die van Moskou houden en St. Petersburg haten, maar ook omgekeerd. De laatste keer was ik in 1999 in Moskou voor mijn stage aan de Pedagogische Universiteit (http://www.mpgu.edu/) en het was dus leuk om mensen die ik in die tijd heb leren kennen op te zoeken en te bekijken in hoeverre de stad veranderd is. Twee dingen kunnen in elk geval gezegd worden: het merendeel van de Moskovieten heeft tegenwoordig een mobiele telefoon en het aantal internetcafés is drastisch toegenomen.
* Moskou
- http://www.carelschouten.com/literatuur/gedichten5.htm#Moskou
Tot hier, mijne dames en heren. Ik wens iedereen wederom een zeer voorspoedige week met hopelijk wat beter weer dan we de afgelopen dagen hebben moeten verduren.
Groetjes,
Carel.