< -- TERUG 1. Films Hallo lieve mensen, Als ik met een korenhalm in de mond, op het gras in de zon gelegen naar de hemel kijk, begint voor mij een reis naar verre oorden. Door mijn oogspleetjes zie ik tien kilometer hoog een witte streep zich langzaam over ons door akkers en weidegrond geblokte landje voortkruipen. En dan komt soms ineens, op zo'n loze zomerse dag in eigen stad, het verlangen ver, heel ver hier vandaan te reizen. Oorden van ruige ongereptheid en buitengewone schoonheid. Ik zie mij reeds op een kameel een stad binnenrijden, waarvan de kleuren zo bont zijn, dat ik mijn handen voor mijn ogen moet houden, terwijl ik er in gedachten reeds mee naar mijn schildersgerei tast. Ik zie rood- en paarsgevlekte kleden en tapijten, paleizen die overweldigen door hun labyrinten aan mozaïekpatronen, en bij het ten hemel heffen van het hoofd tekent zich een woud van pinakels en minaretten af, fier terzijde gestaan door tegen het hemelse aan turquoise koepels. Zo zit ik weg te dromen aan iets dat in afzienbare toekomst welzeker realiteit gaat worden. Tegelijkertijd zit ik met mijn gedachten ook bij zaken die zich op
kortere termijn zullen voltrekken. Het hoogtepunt van de zomer is enerzijds
een tijd van rust, bezinning en (hopelijk) veel zonneschijn, maar is
daarnaast een periode van ommekeer. Voor mij in de eerste plaats de
overgang naar een nieuw levensjaar, een gebeurtenis die ik overigens
altijd met verre vakanties en grootse hitte associeer. Een ander punt
is ook de aanschaf van een nieuwe collegeagenda, en daarbij het onvermijdelijke
emotionele afscheid van zijn volgekliederde, inmiddels half uiteengevallen
voorganger. Het is een tijd van rustig plannen maken voor het volgende
seizoen, inwijden van de nodige lege pagina's: welke cursussen zou ik
eens willen volgen? Voor welke concerten ga ik kaartjes reserveren?
En voor mij is ook belangrijk: hoe wil ik mijn creatieve activiteiten
van de afgelopen maanden, na deze ijdele komkommer- en cherrytomaatjestijd,
in het komende studiejaar in een nieuwe vorm gaan vatten? Het antwoord
op dit alles hoop ik in komende updates aan u te kunnen presenteren.
Eerst echter nog een impressie van mijn zomerse reilen en zeilen.
Ik kon er na een gymnasiale opleiding en een hoogst culturele reis
naar Griekenland niet omheen: "Troy" (http://www.troymovie.com),
een grootschalig, historisch spektakel van Wolfgang Petersen. Voortkomend
uit de versregels van Homerus, zien we in de film hoe Paris (Orlando
Bloom), de prins van Troje, Helena (Diane Kruger), de koningin van Sparta
en schoonste vrouw ter wereld, bij Koning Menelaos wegkaapt. Dit wordt
door de Spartaanse Grieken opgevat als een ontoelaatbaar vergrijp, hetgeen
uiteindelijk de oorlog tegen Troje zal ontketenen. Hiertoe wordt Achilles
(Brad Pitt) ingeschakeld, de grootste en stoerste krijger aller tijden.
Wat de film duidelijk in beeld brengt is dat Achilles niet voor zijn
koning ten strijde trekt, ook niet voor zijn land, maar alleen om zijn
naam een de geschiedenisboeken te kunnen vereeuwigen. Dit laatste vond
ik geloofwaardig gepresenteerd door een robuuste Brad Pitt. Veel aannemelijker
overigens dan die oorlog met honderden boten en strijders, die alleen
op de verdoemenis afgaan doordat die twee slijmjurken Paris en Helena
elkaar een paar zoete woordjes hebben gezegd. Sowieso vond ik dat de
zaken af en toe wel heel gemakzuchtig en kort door de bocht worden gepresenteerd.
Op het ene moment zit je nog in Sparta, en op het andere moment staan
de Grieken al voor de stadsmuren van Troje. Ook het bouwen van een houten
paard, om daarmee de stad te kunnen binnendringen, geschiedde wel in
een heel versneld tempo. Waar Homerus aan delen van het verhaal honderden
regels wijdt, meent Petersen met enkele korte scènes te kunnen volstaan.
Daardoor kreeg ik het idee dat kijkers zonder kennis van de klassieken
wel een erg incompleet beeld krijgen van de mythische verzen die uiteindelijk
aan de grondslag van de film liggen. Vervolgens is er "En la Ciudad" (http://www.imdb.com/title/tt0345185/)
van Cesc Gay. Een vriendenclubje in Barcelona; acht mannen en vrouwen
van in de dertig, die een lappendeken vormen van relaties, warm genoeg
om comfort te bieden in barre tijden en sterk genoeg om jaloezie en
nijd te weerstaan. Ze ontmoeten elkaar in hippe bars, restaurants en
slaapkamers. Ze zijn getrouwd of hebben 'iets'. Maar hoe goed kennen
ze elkaar echt, en vertellen ze elkaar wel alles? Je hebt als toeschouwer
continu het idee niet helemaal op de hoogte te zijn. Tot slot ter bespreking "Los Lunes al Sol"
(http://www.loslunesalsol.com/)
van Fernando León de Aranoa. In deze film wordt het uitzichtsloze leven
geportretteerd van een vijftal ontslagen havenarbeiders. Elk van de
mannen heeft te kampen met een negatief zelfbeeld, veroorzaakt door
het werkeloze bestaan. We zien ze op het arbeidsbureau in de rij staan
voor een baan die er niet is, en zich vervolgens gezamenlijk in de kroeg
een stuk in de kraag drinken om hun misère te verzachten. Zo verft Lino
(José Ángel Egido) zijn grijze haar zwart om meer kans te maken op sollicitatiegesprekken,
die veelal niet langer dan vijf minuten duren. De getrouwde José (Luis
Tosar, ook te zien in het eerder besproken "Te doy mis ojos")
heeft gegronde reden voor zijn huwelijk te vrezen. Als hij samen met
zijn vrouw in de bank een lening aanvraagt, en niet hij maar zijn echtgenote
als "hoofdverdiener" wordt aangemerkt, springt hij uit gekrenkte
trots geheel uit de band. En dan is er nog Santa, gespeeld door de Spaanse
topacteur Javier Bardem (The Dancer Upstairs). Alleen al zijn spel,
dat nu eens strijdbaar dreigend is en dan weer zwartgallig neerslachtig,
maakt deze film tot een imponerend schouwspel. De manier waarop hij
loopt te foeteren als hij een boete moet betalen voor een in opwelling
kapotgemaakte lantaarnpaal is buitengewoon onderhoudend.
In de Oude Kerk (http://www.oudekerk.nl/) te Amsterdam is een tentoonstelling van Rosemarie Trockel, een van de belangrijke hedendaagse kunstenaars in Duitland. "De laatste solo-tentoonstelling met tekeningen van de Duitse kunstenares was in 2001 in De Pont in Tilburg. In de Oude Kerk zijn nu voor het eerst in Amsterdam papier- en fotowerken, wol werken, een schildermachine, tekeningen, een beeld, een zeefdruk en korte films van Rosemarie Trockel te zien. Een artistieke uiteenzetting met een grotendeels door mannen gedomineerde kunstwereld. Haar 'Malmaschine' van 1990 bijvoorbeeld toont de absurditeit van de gemeenplaats over aardige, ambachtelijke door vrouwen geschapen kunst; je zou de 'Malmaschine' kunnen interpreteren als parodie op de topos van het kunstenaarsgenie. Ondanks haar kritische houding is zij erin geslaagd, haar gedachten ironisch en met humor te visualiseren waarvan de van de muur hangende fornuisplaten en de 'breischilderijen' getuigen, uitgevoerd in een techniek die traditioneel met vrouwen wordt geassocieerd. Trockel ontwikkelt haar werk niet lineair maar kiest bewust voor artistieke omwegen en een conceptuele benadering. In haar werk ontstaan tussen traditionele en nieuwe beeldmedia altijd weer verbazingwekkende verbindingen." In het KIT Tropenmuseum (http://www.kit.nl/)
te Amsterdam is t/m 12 september a.s. de expositie "Urban
Islam". "Hoe beleven jongeren de islam? Wat weten
we over de islam? Hoe is de beeldvorming ontstaan? Feiten, culturen
en denkbeelden. Soms herkenbaar, vaak verrassend. Urban Islam geeft
antwoord op vragen, maar biedt vooral stof tot nadenken. Eigentijdse
en zeer persoonlijke verhalen van jonge moslims, gecombineerd met bijzondere
objecten, maken deze tentoonstelling uniek. Ook lifestyle en jeugdcultuur,
zoals popmuziek, mode, televisie en nieuwe media spelen in deze tentoonstelling
een belangrijke rol. In het Joods Historisch Museum (http://www.jhm.nl/)
is t/m 29 augustus a.s. de tentoonstelling "JIBANEE!
Joodse identiteit in hedendaagse architectuur" te zien. "Het
museum presenteert het eerste internationale overzicht van architectuur
voor joodse instellingen vanaf het einde van de twintigste eeuw tot
nu. In veertien paviljoens worden zestien hedendaagse synagogen, joodse
musea en scholen van experimenteel werkende toparchitecten uitgelicht.
Alle getoonde ontwerpen zijn spraakmakend en geven met vernieuwende
vormen uiting aan een sterker wordende joodse identiteit.
Wellicht zijn er abonnees die denken: "oh, daar komt-ie weer met zijn vegetarische recepten! Geef mij maar een lekker stukje vlees!" Nou, die mensen zou ik graag eens sturen naar de website van het Vlaamse "Ethisch Vegetarisch Alternatief" (http://www.vegetarisme.be/). Daar staan niet alleen de beweegredenen om op een vegetarische levensstijl over te stappen (en daarmee wordt niet per se bedoeld dat je NOOIT meer een stukje vlees eet), maar ook een selectie haute cuisine vegetarische recepten, een vegetarische restaurantgids voor Vlaanderen en Brussel en tal van richtlijnen voor een gezond leven als vegetariër of veganist. Bovendien kun je je intekenen op gratis webmail! Als iemand van u vegetarische kooktips heeft, dan kunnen die vanaf heden aan mij worden verzonden naar: carel@vegetarisme.be. Van een vorig feestmaal heb ik opgestoken dat het belangrijk is de maaltijd niet al te zwaar te beginnen. Hierbij is het van belang niet alleen op de ingrediënten, maar ook op het volume te letten. Zo had ik laatst als voorgerecht een pompoensoep, die wel heel smakelijk was, maar tegelijk nogal zwaar doordat hij tijdens het lange koken was ingedikt. Een simpele oplossing is dan vlak voor het serveren er een flinke scheut water of bouillon door te roeren, maar dat was toen niet in me opgekomen. Het onderstaande Franse diner bestaat uit een vrij lichte soep, die zeer smakelijk wordt door de zelfgemaakte 'pistou' (Frans voor pesto). De spinaziestamppot is eenvoudig, maar door de gedroogde tomaatjes en geitenkaas rijk en romig van smaak. De ingrediënten van het nagerecht zijn nogal divers (zoet, zuur en pittig), maar die blijken wonderwel bij elkaar te passen. * Frans diner Vorige week had ik weer de nodige gasten over de vloer, bij wie ik mijn grote voorliefde voor kaas kon uitleven. Tegelijk heb ik geprobeerd, in elk geval de eerste twee gangen, licht en gezond te maken. De soep is eenvoudig, maar door de verschillende kruiden en de zelfgemaakte knoflookcroutons erg bijzonder. De rucolasalade vergt enige kookkunsten, maar is wel heel erg rijk en lekker. Het hoofdgerecht, een Italiaanse moussaka (hetgeen feitelijk een contradictio in terminis is), ziet er in een stevige ovenschaal majesteitelijk uit. Bovendien is hij door alle groenten heel gezond. In plaats van Quorn gehakt kunt u natuurlijk ook gewoon gehakt nemen. Het nagerecht was misschien wel het summum van de maaltijd. Ik kan me niet herinneren dat ik ooit zo'n lekkere chocolademousse geproefd heb, en daar was ik natuurlijk toch wel een beetje trots op! Ik kan u aanraden voor de mousse Italiaanse bitterkoekjes van Sapori te nemen, die hebben ze in elk geval bij de grotere filialen van Albert Heijn. * Italiaans feestmaal
De vakantie-escapades waarvan ik u hier wil verhalen, stammen uit ver
vervlogen tijden, maar staan nog levendig in het geheugen gegrift. Het
is bijna negen jaar geleden dat ik mijn toen nog verse kennis van de
Slavische talen in praktijk kon brengen, en wel door een frivool bezoek
aan Bulgarije. Ook mijn twee reisgenootjes hebben zich gedurende de
reis niet onverdienstelijk bekwaamd in de Bulgaarse spraakkunst. Zo
wisten zij op een zeker moment uit een "wat-en-hoe-gidsje"
allerlei soorten vis, zoals forel, zalm, knorhaan, baars en steur, vlekkeloos
in het Bulgaars op te dreunen. Als zich echter serieuze communicatieproblemen
voordeden, bijvoorbeeld wanneer een van mijn kameraadjes door oude vrouwtjes
en zigeunerkinderen werd aangeklampt, riep deze steevast mij erbij:
"He vogel, kom even vertalen, wil je!" * Bulgaria visa problem? Nog helder voor de geest staat mij mijn eerste glas bier. Het gebeurde
tijdens een schoolreisje naar Duitsland toen ik hooguit vijftien jaar
oud was. Met lange tanden en een vertrokken gezicht nipte ik aan het
bittere gerstenat. Maar alles went, zo luidt het cliché, en slechts
korte tijd later - mij nog steeds in de puberjaren bevindend - goot
ik het spul met emmers reeds naar binnen. Dan ging ik, toen nog heel
spannend, met mijn schoolkameraadjes naar Amsterdam voor een concert
of anderszins vertier. Bij het terugkeren naar ons slaperige forensenstadje
sprongen we halfdronken, halfbaldadig in andermans plantsoenen en struikgewas.
De eindhalte was dan het huis van een zeewaardige vriend, waar de frikadellen,
kroketten en andere ongezondheden in groten getale uit de frituurpan
te voorschijn kwamen. * Bacchanaal Zoals ik boven reeds aangaf doet de zomer verlangen naar uitvluchten
in de vorm van liefst zo ver mogelijke reizen. Het is of iedereen dan
om je heen weg is en elders veel plezier beleeft, terwijl jij nog in
de startblokken staat, die jou tegelijkertijd aan je eigen honk lijken
te binden. Bij mij is dat een gevoel dat ik reeds sinds mijn kinderjaren
heb. Aan de ene kant kon ik blij zijn met mijn eigen biotoop, een grote
tuin, veel parken, weinig verkeer en de hoofdstad op een korte busrit
verwijderd. Aan de andere kant was daar toch steeds het idee zoveel
van de wereld te moeten missen. Ik ging ter compensatie op regenachtige
julidagen naar de bibliotheek om atlassen en platenboeken over de verst
afgelegen continenten te bestuderen. * Het schelpenkabinet "Fritillaria is een geslacht met 85 soorten winterharde lelieachtige
bolgewassen die men in de noordelijk gematigde streken in het wild aantreft.
Hij komt voor in vochtige weiden langs de rivieren. De keizerskroon
(Fritillaria imperialis) is afkomstig uit Afghanistan en door Rembert
Dodoens in 1575 uit Constantinopel naar Wenen gebracht. De bloemen hebben
binnenin een grote, ronde honingvlek. De meeste soorten worden gekweekt
in botanische tuinen en in privé-collecties, en een paar in de gewone
tuinen. De stengel maakt bij het opkomen een merkwaardige kronkelende
beweging. Na de bloei staat die flink rechtop, steekt zijn fraai gevormde
vruchtdoos omhoog. Uit de vruchtdoos komen vele platte zaden tevoorschijn
die door wind en water worden verspreid." (T-Plantengids) * Keizerskroon
Zo langzaam aan wordt het ook weer tijd om over mogelijkheden tot exposeren
na te denken. Mijn kunstuitleen heeft een zomerstop, dus wat dat aangaat
zal ik in elk geval nog even geduld moeten betrachten. Ik heb echter
al wel een mogelijke locatie voor een expositie op het oog, dus als
ik meer weet zal ik u alleen weer op de hoogte stellen. Wel heb ik vorige
week reeds op eigen locatie voor enkele intimi, en tevens abonnees van
deze update, een minitentoonstelling gehouden. Hierbij heb ik ook enkele
werken verkocht. Nogmaals dank hiervoor, mijn lieve kopers! Zoals ik al aangaf wil ik mijn creatieve bezigheden in het komend jaar anders vorm gaan geven: andere materialen, andere formaten en andere thema's. Om het collegejaar 2003-2004 af te sluiten, kom ik nog met een tweetal werken, die een vervolg vormen op het werk dat ik u in de vorige update reeds presenteerde. Ik heb het idee dat juist deze pastels een heel leerzaam proces voor mij waren, doordat ze mij meer gestroomlijnd met het kleurenspel lieten omgaan en ze veel inspiratie gaven voor thema's en variaties in toekomstig werk. * Zonder titel 2 & 3 Ook in deze updatebrief kom ik weer met een illustratie bij een verhaal van de Russische schrijver Michail Weller (http://www.peoples.ru/art/literature/prose/detectiv/veller/), die ik in afzienbare tijd trouwens hoop te ontmoeten in Tallinn, waar hij resideert. Het verhaal van deze week heet "Goedkope genoegens" en handelt over een zekere Kajoerov, een wat koppig heerschap dat voor een dubbeltje op de eerste rang wil zitten. Uiteindelijk eindigt hij op een kermisterrein in een paviljoen, waar hij voor enkele kopeken zijn driften op een paar speelautomaten botviert. "Als eerste ging hij achter de onderzeeboot zitten. Een periscoop
met twee handvaten, een vizier en een voorraad van tien torpedo's. Silhouetten
van schepen bewogen van links naar rechts en terug, en verdwenen achter
de rotsen. De eerste twee torpedo's raasden met pulserende vlekjes weg
door het grijze water. Met de derde was het raak: er lichtte een gloed
in het duister op en een ontploffing dreunde. Hij rechtte zijn rug en
van achteren werd hem voorgezegd: breng het vizier eerst in een hoek,
wacht op het schip en bepaal het moment van samenkomst. Met de overgebleven
zeven torpedo's maakte Kajoerov nog vijf treffers. Nogal eenvoudig.
Vermakelijk: in wezen een spelletje voor kinderen, – en daar ga jij,
het geeft genoegdoening. * Goedkope genoegens
Veel groetjes, Carel. |
© Carel Schouten, 2004