*** 08.02.04 *** http://www.carelschouten.com |
 |
< -- TERUG
1. Films
2. Tentoonstellingen
3. Recepten
4. Woord
5. Beeld
Hallo lieve mensen,
Laat ons beginnen met een mededeling van huishoudelijke aard. De updatebrieven die de meesten van u gewend zijn eens per week te ontvangen, zullen vanaf heden eens per twee weken verstuurd worden. De eerstvolgende updatebrief na deze zult u dus pas op zondag 22 februari a.s. tegemoet kunnen zien. Ik heb hiertoe besloten doordat mijn activiteiten wat excessieve vormen aan begonnen te nemen. Zo loop ik de laatste tijd nogal wat cursussen af en tref ik voorbereidingen op een mogelijk onderzoek aan de Universiteit van Amsterdam. Ook ben ik me sinds kort intensiever gaan orienteren op de arbeidsmarkt. Tja, iedereen moet daar uiteindelijk aan geloven! Toch denk ik dat deze verandering in frequentie van versturen de updatebrieven uiteindelijk ten goede zal komen. Zo vergaar ik door de verdubbeling in tijd meer materiaal en kan ik daar selectiever mee omspringen. Bovendien hebt u nu meer tijd om de brieven in alle rust te lezen voordat de volgende zending mijnerzijds zich alweer aandient.
Ook deze weer kan ik u weer enthousiast verslag dan van mijn vorderingen
in de kunstgeschiedenis. Het einde van de gotiek is deze week bereikt
en er is een begin gemaakt met de renaissance. In deze overgangsperiode
is er intensief contact tussen Vlaanderen en Italië, en in het bijzonder
Florence. In deze stad woonde rijke bankiers en bijvoorbeeld Tommaso Portinari,
zaakgelaste van de Medici, die erg verrukt waren van de Vlaamse meesters.
Hiertoe behoorde o.a. Hugo van der Goes (http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/goes/),
die alom geprezen werd door zijn felle, primaire kleurgebruik, met name
blauw en rood. Op een van zijn schilderijen zien we Maria op haar sterfbed.
Haar gewaad is naar traditie felblauw en prachtig geplooid afgebeeld.
Het bijzondere aan het schilderij zijn de menselijke vormen onder het
gewaad: we zien duidelijk een knie erdoor komen, aangegeven met een 'hooglicht'
zoals in de vorige updatebrief beschreven. Heel bijzonder is ook van der
Goes' Aanbidding van de Herders (http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/goes/central.jpg).
Opvallend is het verschil in schaal tussen Maria, Jozef en de herders
enerzijds, en de engelen en donoren (de kopers van het werk, steevast
terzijde afgebeeld) anderzijds. Dit is om duidelijk te maken dat er verschil
is tussen de natuurlijke en bovennatuurlijke wereld. De herders zijn levensecht
afgebeeld en vertonen individuele gelaatstrekken, terwijl Maria en de
engelen een uniforme, bijna serene gezichtsuitdrukking hebben - hetgeen
ook het verschil tussen het hemelse en het aardse doet benadrukken. Tot
slot is het interessant de lucht rechtsboven op het werk nauwkeurig te
bekijken. We zien hier een uiting van het zogenaamde atmosferische perspectief,
een techniek die uit de overgang van gotiek op renaissance stamt en eindeloze
verte suggereert.
Een andere grote naam uit het Vlaanderen van de vijftiende eeuw, het begin
van de renaissance, is Rogier van der Weyden (http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/weyden/).
Ook hij laat zien dat Vlamingen van zijn tijd meesters zijn in kleurgebruik.
Het Miraflores altaarstuk (http://www.abcgallery.com/W/weyden/weyden10.html)
laat een prachtige kijk op het Vlaamse landschap zien, waar de Italianen
trouwens bijzonder dol op waren. Afwijkend is dat Maria hier in een rood
in plaats van blauw gewaad wordt afgebeeld. Het beroemdste werk van van
der Weyden is de Graflegging van Christus (http://www.abcgallery.com/W/weyden/weyden1.html).
Hierop zien we duidelijk de rouwende, verslagen gezichten van o.a. Nicodemus,
Jozef van Arimathea, Maria en Magdalena.
De overgang van de gotiek naar de renaissance kan in een frase worden
omschreven: "van memento mori (gedenk te sterven) naar carpe
diem (pluk de dag)". Waar men ten tijde van de gotiek vooral
bezig was met het hiernamaals, ontdekte men in de renaissance dat het
leven zelf ook wel de moeite waard was om bij stil te staan. Waar de kunstenaar
in de gotiek een ambachtsman was, moest de kunstenaar van de renaissance
voor een waarheidsgetrouwe manier van uitbeelden een "homo universalis"
zijn, dus iemand met een gedegen, universele kennis van de wetenschap,
in het bijzonder van de geschiedenis en wiskunde. Een homo universalis
bij uitstek is natuurlijk Leonardo da Vinci. Men grijpt terug naar de
klassieken en heidenen van eeuwen terug, maar nu aangevuld met de verworvenheden
en ideeën van het christendom. Terwijl de kunst van de gotiek in
Europa nogal verschillend van aard was en beperkt bleef tot hoofdzakelijk
Frankrijk en Italië, raakte de renaissance verspreid over heel Europa
en was bovendien uniformer. Dit is mede te danken aan de uitvinding van
de boekdrukkunst door Gutenberg rond 1455. Hierdoor konden ideeën,
zowel op wetenschappelijk als kunstzinnig gebied, zich veel sneller verspreiden
dan voorheen.
Het begin van de renaissance wordt door velen rond 1400 gesitueerd, de
Italiaanse renaissance begint volgens sommige annalen al rond 1300. Het
was een tijd dat het in Italië een politieke chaos was van allerlei
kleine stadsstaatjes, die ongewenste, "barbaarse" invloeden
moesten ondergaan van boven de Alpen. De handel bloeide er echter als
nooit tevoren, met name in de stadsstaten Milaan, Venetië, Florence
en Siena. Dit kwam mede door het monopolie op de specerijenhandel met
het Oosten.
Een belangrijk aspect van de renaissance is ook de aandacht voor het individu.
Zo zijn ons veel levensbeschrijvingen bewaard gebleven waarin individuen,
zoals legerleiders, geschiedschrijvers en kunstenaars geëerd worden.
Deze aandacht zien we ook terug in de beelden van Donatello
(http://www.artchive.com/artchive/D/donatello.html),
die niet langer emotieloos zijn en versmolten in een reliëf, maar
losstaan en duidelijke gelaatstrekken vertonen. Beroemd van Donatello
is de bronzen David. Dit is het eerste levensgrote, vrijstaande, naakte
beeld sinds de Oudheid. David en Goliath staan trouwens symbool voor de
strijd tussen het kleine, maar koene Florence en het grote, machtige hertogdom
Milaan. Een hoogtepunt van de Italiaanse renaissance is de Geboorte van
Venus door Botticelli (http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/botticelli/venus/),
te zien in het Uffizi te Florence. Bijzonder hieraan is de manier van
lijntekenen in dit werk die door velen als baanbrekend wordt gezien.
Vorige week woonde ik de wereldpremière bij van "Cantate
Camille Claudel - Een leven in brieven" van Gijs van Dijk,
uitgevoerd door het Ensemble Nieuwe Muziek en het Koor Nieuwe
Muziek (http://www.koornieuwemuziek.nl/).
Camille Claudel (1864-1943) was een geniale beeldhouwster die verwikkeld
raakte in een liefdesrelatie met de grootmeester op beeldhouwgebied Auguste
Rodin (http://www.artchive.com/artchive/R/rodin.html).
Naast de schitterende creaties van Rodin, zoals De Kus, De Denker en De
Burgers van Calais, ontstaan uit de handen van Camille even ontroerende
beelden, zoals La petite Châtelaine , La Flutiste en La Valse. De
breuk in haar relatie met Rodin komt Camille geestelijk en lichamelijk
niet te boven: ze gaat stuk aan drankzucht, eenzaamheid, armoede en zinsverbijstering.
De wanhoop nabij vernietigt zij in 1905 haar eigen werk met een hamer.
Als haar vader komt te overlijden, ondertekenen haar moeder, broer en
zus een bevel tot internering van Camille in een krankzinnigengesticht.
Hier verblijft Camille dertig jaar, waarbij ze alleen af en toe bezoek
krijgt van haar jongere broer. Uiteindelijk overlijdt Camille in 1943
op 79-jarige leeftijd.
De cantate geeft een prachtig beeld van een dramatisch leven, dat men
op de voet kan volgen door de brieven van Camille's hand, maar ook die
van Rodin, haar familie, de dokters en een aantal bewonderaars, waarvan
de Nederlandse vertaling gedurende het hele stuk op een scherm geprojecteerd
wordt. Het stuk duurt ongeveer anderhalf uur en bevat geen pauze. Dat
mag echter geen probleem zijn, daar men continu geboeid blijft door de
krachtige, verrassend muzikale continuïteit en een aantal professioneel
geschoolde musici. Ook mensen die niet zo ingewijd zijn in moderne klassiek
muziek zouden de cantate kunnen beluisteren. Een opname ervan zal worden
uitgezonden op de Concertzender. Meer informatie over
de tijd waarop dit zal plaatsvinden kunt u vinden op: http://www.concertzender.nl.
Een vriend van mij werkt op het moment aan het voltooien van een scriptie
over Russische, Roemeense en Oekraïense atlassen. Het interessante
hieraan is de manier waarop in sommige atlassen een vertekend beeld van
de juiste verhoudingen. Dit gebeurt bijvoorbeeld door gebieden ten onrechte
als wettig toegeëigend territorium aan te geven. Met name schoolatlassen
kunnen leerlingen op een dergelijke wijze een subjectief beeld geven.
Afgelopen week heb ik mijn vriend geholpen met het inscannen van het nodige
landkaartenmateriaal. Bij mij wekken atlassen en landkaarten eigenlijk
altijd reislust op, en met name het verlangen de meest afgelegen plekjes
op onze aardbol te bezoeken. Zo zou ik altijd nog eens de trans-Siberische
spoorlijn (http://www.transsib.ru/Eng/)
willen afleggen met tussenstops in steden achter de Oeral, zoals Tomsk,
Omsk, Novosibirsk en Irkoetsk. Ook het ongerepte hoge Noorden van Siberië
spreekt me wel aan, al was het om een paar poolberen op een ijsschots
te kunnen spotten. Tot de verbeelding sprekend is het Arctische Franz
Josef Land (http://en.wikipedia.org/wiki/Franz-Josef_Land)
en het eiland Wrangel (http://www.wild-russia.org/bioregion1/1-wrangel/1_wrangel.htm),
eilanden die zo noordelijk en afgelegen liggen, dat zelfs de vastberaden
mannen van Willem Barents in hun vermetele poging "over de noord"
te varen er na het opzetten van het Behouden Huis op Nova Zembla niet
aan toe gekomen zijn.
FILMS
|
 |
Deze week heb ik weer een drietal films ter bespreking. Allereerst is
dat "Depuis Qu'Otar est parti" (http://www.imdb.com/title/tt0336264/),
het speelfilmdebuut van Julie Bertucelli. Het betreft een ontroerende
tragikomedie die hoofdzakelijk in Tblisi, de hoofdstad van Georgië,
speelt en handelt over drie generaties francofiele vrouwen. De bejaarde
vrouw Eka (Esther Gorintin) bewoont samen met haar dochter Marina (Nino
Khomasouridze) en kleindochter Ada (Dinara Droukarova) een klein, maar
sfeervol huis. Eka's oogappel is haar zoon Otar, die naar Frankrijk is
vertrokken omdat hij in Georgië als arts niet aan de slag kwam. Zijn
telefoontjes en brieven suggereren een succesvol migrantenbestaan, maar
in realiteit werkt hij in Parijs als illegale bouwvakker. Als Marina en
Ada horen dat hij om het leven is gekomen na een val van een steiger,
durven ze dat niet aan Eka te zeggen. De oude vrouw zou het tragische
nieuws niet overleven. Ze spelen dat Otar nog leeft en schrijven brieven
in zijn stijl aan haar. Hoelang houdt hun bedrog echter stand? Wat te
doen als Eka naar Parijs wil om Otar te bezoeken, hetgeen aan het einde
van de film ook gebeurt?
Het intelligente scenario en het innemende acteren zijn de grote troeven
van de film. Gorintin is geweldig als kwieke oude dame, die slimmer is
dan haar omgeving denkt. Terloops schetst de film een beeld van drie generaties
Georgiërs. Eka staat voor de generatie die terugverlangt naar Stalin
(''Hij was een groot man''), Marina voor de verloren generatie van de
jaren zestig en Ada voor de hoopvolle, nieuwe generatie. Ik vond Eka (Esther
Gorintin) door haar strafheid een bijzonder personage. Marina en Ada deden
ondanks de Georgische setting erg Russisch aan. Een leuk detail is dat
de drie dames van de hak op de tak overgaan van de ene taal op de andere:
Georgisch, Frans en Russisch.
Dan is er nog "The Dancer Upstairs" (http://www2.foxsearchlight.com/thedancerupstairs/),
het regiedebuut van John Malkovich. Hier dient zich het Plaatje
van de Week aan (http://www.carelschouten.com/updates/update080204.htm).
Deze politieke thriller naar een roman van Nicholas Shakespeare vertelt
het verhaal van rechercheur Augustin Rejas (Javier Bardem), een man die
vasthoudt aan de hoop van een onmogelijke liefde in een onmogelijke wereld.
Terwijl hij achter Ezequiel aanzit, een teleurgestelde anarchist die de
beklemde massa ophitst om zich bij zijn gewelddadige revolutiepoging te
scharen tegen de fascistische regering van hun niet bij name genoemde
Zuid-Amerikaanse land, vindt Rejas vertroosting in zijn eigen zelfrespect
en de vreugde die zijn vrouw en dochter hem brengen. Dan ontmoet hij Yolanda,
de zeer bekoorlijke balletlerares van zijn dochter, een vrouw die zijn
reeds lang vergeten hartstochten doet opleven en alles wat goed en verdorven
aan hun ontspoorde land vertegenwoordigt. Maar hoewel zij aanvankelijk
juist de beschutting van de storm die door het land jaagt lijkt te zijn,
blijkt zij na verloop van tijd de storm zelf te zijn. Als de revolutie
zich uiteindelijk aanscherpt en het net lijkt te vallen over de verantwoordelijke
figuren, zal de waarheid achter de danseres zo ongrijpbaar blijken te
zijn als het verloop van de revolutie en tot slot de gemoedsrust van rechercheur
Rejas.
The Dancer Upstairs staat in de traditie van politieke thrillers, met
als belangrijk verschil dat de film geen greintje hoop biedt. Malkovich'
revolutionairen zijn geen helden maar ontspoorde fanatici, voor wie een
mensenleven even weinig waard is als voor degenen die zij bestrijden.
Het dictatoriale regime en de guerrilla's zijn spruiten van dezelfde stam,
te herkennen aan hun meedogenloze wreedheid. Hoe blijf je integer in zo'n
situatie? Ook Rejas speelt uiteindelijk het spel van 'voor wat hoort wat'
mee. Hij moet wel, wat anders bereikt hij niets. Het is een sombere conclusie
die The Dancer Upstairs, dat onder de oppervlakte meer moraal-politieke
kwesties aanstipt, bijna terloops trekt.
Mijn lof voor deze intelligente film gaat uit naar Malkovich, met wie
ik voor het eerst bewust kennismaakte in het eerder door mij besproken
"Ripley's Game". De eigenzinnigheid van hem als acteur heeft
hij als regisseur zeker behouden. Mijn enige punt van kritiek is dat ik
de acteurs voor het echtheidsgehalte liever Spaans dan Engels had horen
spreken.
De James Bond film van deze week is "Goldfinger"
(http://www.imdb.com/title/tt0058150/),
waarin Sean Connery voor de derde maal als 007 figureert. In deze film
moet Bond het met al zijn charme en trefzekerheid opnemen tegen een van
de beruchtste criminelen aller tijden: Auric Goldfinger (Gert Frobe).
Deze machtige magnaat heeft operatie "Grand Slam" geïnitieerd,
een nogal destructief plan om in te breken bij Fort Knox en de wereldeconomie
ernstige schade te berokkenen om haar uiteindelijk te kunnen overheersen.
James Bond moet, gewapend met zijn speciaal uitgeruste Aston Martin (een
hippe wagen voorzien van ingebouwd machinegeweer, rookscherm en schietstoel)
dit plan een halt toeroepen, waarbij de nodige ontzagwekkende tegenspelers
het hoofd geboden moeten worden. Allereerst is dat Oddjob, de doofstomme
bediende die dodelijk is door zijn van scherpe randjes voorziene hoed.
Dan is er nog de mooie Jill Masterson, die een nieuwe betekenis geeft
aan de benaming "golden girl". Tot slot is er de sexy pilote
Pussy Galore (Honor Blackman), wier romantische gevoelens voor Bond haar
betrokkenheid met Goldfingers luchtvaartplannen in de weg komen te staan.
In deze film zien we duidelijk de komst van de gadgets die de latere Bondfilms
zo gaan karakteriseren. Ook de status van Bond als onsterflijke superman
lijkt met deze episode gevestigd. De titelsong, gezongen door Shirley
Bassey, vind ik een van de sterkste ooit. Al met al een van de sterkste
Bondavonturen en derhalve goed voor een 8 1/2.
| TENTOONSTELLINGEN
|
 |
De tentoonstelling "Van Corot tot Cézanne"
in het Gemeentemuseum Den Haag (http://www.gemeentemuseum.nl/)
behelst een overzicht van de zeer bijzondere collectie Franse landschappen
uit het Parijse Petit Palais. Tegelijk is op de expositie de voor de moderne
kunst cruciale ontwikkeling van het landschap van de negentiende eeuw
te volgen. In deze thematische tentoonstelling hangen doeken van beroemdheden
als Gericault, Corot, Courbet, Monet, Pissaro, Cézanne, Denis en
Doré zij aan zij met werken van minder bekende, maar daarom niet
minder begaafde schilders. Bovendien kan de bezoeker de Franse visie op
het landschap goed vergelijken met de Nederlandse landschapsschilderkunst,
daar de Haagse School-vleugel ten tijde van de tentoonstelling weer helemaal
ingericht is. De Franse ambassade in Den Haag wijdt aan deze tentoonstelling
de volgende woorden:
"In het begin en tot de 14e eeuw, werden landschappen gebruikt als
achtergrond voor religieuze werken, maar ze groeiden geleidelijk naar
een eigen genre. Twee stromingen ontwikkelden zich tegelijkertijd: een
realistische weergave van het landschap, typerend voor de Nederlandse
schilderkunst, en het landschap, die in Frankrijk eerst als minderwaardig
werd beschouwd, maar later als onafhankelijk genre, dankzij Poussin en
Le Lorrain.
In de 19de eeuw wilden kunstenaars de realiteit tonen en begonnen daarom
buiten te schilderen, bijvoorbeeld hetzelfde landschap tijdens verschillende
seizoenen. De schilderkunst in de buitenlucht was geboren. De Academie
weigerde deze nieuwe stroming echter op de Salons te ontvangen. Als reactie
daarop organiseerden de kunstenaars de Salon des Indépendants in
Paris.
Het Musée du Petit Palais in Parijs heeft enkele representatieve
werken van zijn uitzonderlijke collectie uitgeleend aan het Gemeentemuseum
Den Haag voor deze tentoonstelling. Het Haagse museum toont naast werken
van Courbet, Pissarro, ook werken van Puvis de Chavannes, Doré
en Gericault."
In het Groninger Museum (http://www.groninger-museum.nl/)
is tot en met 18 april a.s. de tentoonstelling "Het Russische
Landschap" te zien, in december vorig jaar door Michail
Gorbatsjov geopend. Na de Repin-tentoonstelling in 2002 zet het museum
hiermee een Russische traditie voort. Er worden belangrijke werken getoond
van Ivan Sjisjkin, Isaak Levitan en Archip Koeïndzji uit Russische
collecties. Het moet een ware belevenis zijn de reusachtige doeken te
zien die je de indruk dat je zomaar het geschilderde landschap kunt binnenstappen
om achter een boom te kijken of even op een stronk uit te rusten. Veel
van de doeken stralen een verlatenheid uit, een goede indruk hiervan kunt
u krijgen op: http://www.galeries.nl/mnexpo.asp?exponr=9732.
En als er al mensen te zien zijn, maken ze een uitermate nietige indruk.
Veel heeft natuurlijk te maken met de gigantische schaal van het Russische
land. Gorbatsjov had het daar ook over bij de opening van de tentoonstelling.
Hij vergeleek hiervoor de lange vliegtijd tussen Moskou en het Russische
achterland met een relatieve 'korte' luchttrip tussen bijvoorbeeld Moskou
en Parijs. Zo duurt de vliegreis van Amsterdam naar Moskou ruim drie uur,
terwijl de vliegreis van Moskou naar Vladivostok bijna negen uur in beslag
neemt. Ik ga morgen deze expositie bezoeken en zal in de volgende updatebrief
in deze rubriek mijn bevindingen beschrijven.
| RECEPTEN |
 |
Dat ik aan het lijnen ben is voor de meesten van u geen nieuws meer.
Wel zijn er nog altijd niet besproken krochten op het wereldwijde web
die hiermee verband houden. Een voorbeeld hiervan is "Afslanken
Beginthier" (http://afslanken.beginthier.nl/),
een portaal naar talloze, overzichtelijk gerubriceerde websites die verband
houden met afslanken. Naar eigen zeggen genereert het bedrijf Beginthier
dat hierachter zit op alle aangedragen links zo'n 700.000 hits per dag.
Als je geen commerciële bedoelingen hebt kun je gratis een link toevoegen,
mits je op je eigen website een link naar Beginthier toevoegt. Adverteren
voor commerciele activiteiten moet echter betaald worden. Ik vond de links
naar sites over diëtisten, diëtistenorganisaties en sport cq
beweging informatief en handig om op een rij te hebben.
De website "Gezond vermageren" (http://clix.to/gezondvermageren)
is de vrucht van de vlaming Josse over zijn strijd tegen overgewicht,
waarin hij het uiteindelijk voor elkaar kreeg veertig kilo kwijt te raken.
Doordat hij dit grote succes met andere internetters wilde delen is hij
met een eigen website gekomen. Hierop doet hij verslag van zijn levensverhaal,
maar ook door hem toegepaste methodes om af te vallen. Voorts staat de
site vol met informatie over obesitas, hoe men na een dieet slank blijft,
bewegen, recepten en kookadviezen, die men van een diëtiste misschien
niet te horen krijgt. Tot slot is er een speciale kinderversie met leuke
plaatjes.
Onderstaand menu is niet speciaal bestemd voor het verkrijgen of handhaven
van een slanke lijn. Toch is het zeker niet moddervet en kan het best
eens klaargemaakt worden als afwisseling op het wekelijkse 'versterven'.
Het enige vette ingrediënt is misschien de gorgonzola in de salade.
Voor de soep kunt u natuurlijk ook magere melk nemen en dan hebt toch
u een lichtverteerbaar diner op tafel. Smakelijk eten!
* Vegetarisch Diner
- http://www.carelschouten.com/vegetarian/veg_diner_070204.htm
| WOORD |
 |
Een palindroom is volgens het Groot Woordenboek der Nederlandse Taal een woord of zin dat of die ook van achteren naar voren gelezen kan worden, met of zonder behoud van de betekenis. Nederlandse palindromen zijn bijvoorbeeld 'nemen', 'kolk' en 'parterretrap'. Het woord 'palindroom' komt van het Griekse 'palindromos', dat 'teruglopend' betekent. In de Russische literatuur is het werken met palindromen, met name bij dichters, populair. Een overzicht van Russische palindromen is te vinden op: http://www.tema.ru/rrr/palindromes/. Velimir Chlebnikov schreef in 1912 een onvertaalbaar 'palindromisch' gedicht, getiteld 'koni, topot, inok' (paarden, getrappel, monnik), te vinden op: http://rvb.ru/hlebnikov/tekst/001stihi/057.htm.
De column van deze week gaat terug naar mijn tijd op de basisschool, dat mijn ouders er alles aan deden in mij belangstelling op te wekken voor een groot scala aan zaken zoals muziek, sport en uiteindelijk ook tuinieren. Dat hier naast leerrijke momenten ook wel eens minder rooskleurige kanten aan konden kleven, probeer ik met de volgende woorden te illustreren:
"In het kader van een bredere kennis van de plantkunde stuurden
m’n ouders mijn broertje en mij naar de Amstelveense schooltuinen.
Hier kreeg iedere scholier een kleine kavel toebedeeld om in te wroeten,
te zaaien en uiteindelijk natuurlijk te oogsten. Deze bezigheden werden
altijd voorafgegaan door uiteenzettingen over de botanica van een éminence
grise die zichtbaar al jarenlange ervaring had op kweekgebied. Er zaten
zeker een aantal leuke aspecten aan onze botanische activiteiten. Zo was
er een ware wijnrank in de tuinen die na het geronk van een distilleerapparaat
uiteindelijk resulteerde in een aantal mooi gebottelde flessen wijn. Voorts
was er een bijenkast die we een keer mochten benaderen in het tenue van
een imker.
Toch ging het schooltuinenbestaan niet altijd over rozen. Zo mochten wij
als minderjarigen alleen maar aan de boven beschreven wijn ruiken. Voorts
moesten we af en toe groenten telen die we liever niet door onze moeder
voor de avonddis klaargemaakt zagen. Hiertoe behoorden o.a. spruitjes,
witlof en postelein. Als ik met de oogst in mijn welgevulde schooltas
huiswaarts keerde, smeet ik de onsmakelijke gewassen steevast in de bosjes.
Ook kan ik me de kernramp van Tsjernobyl nog helder voor de geest halen,
daar die een duidelijk impact had op alles wat op onze schooltuinen groeide.
Als eerste moest de tuinkers gerooid en vernietigd worden, daar die het
meest vatbaar is voor een mogelijke nucleaire winter. Ik weet nog goed
dat de gebrilde jongen, die enkele meters verderop zijn kaveltje had,
en de bijnaam 'studiebol' droeg buitengewoon gefrustreerd, zelfs bijna
in tranen was dat alles wat hij verbouwd had rücksichtlos de vuilniszak
inging."
* Schooltuinen
- http://www.carelschouten.com/houtskool/Dromen/schooltuinen.htm
De meeste mensen hebben af en toe terugkerende dromen. Volgens Ian Stevenson, auteur van enkele boeken over reïncarnatie, bevatten zichzelf herhalende dromen elementen die de geest op een onderbewust niveau bezighouden. Deze elementen bestaan uit vragen of problemen, in het bijzonder ook trauma's die nog niet helemaal verwerkt zijn. Stevenson oppert in een van zijn boeken dat veel van de terugkerende dromen die hij verzameld heeft aan vorige levens gerelateerd lijken te zijn. De dromen komen realistisch over en herhalen zichzelf in detail, waardoor ze eenvoudig onthouden kunnen worden. In sommige gevallen heeft hij geconstateerd dat deze terugkerende dromen ook elementen bevatten die verbonden zijn aan de persoonlijke karakteristieken van de dromers ervan en aan hun voorkeur voor bepaalde landen. Wel, ik droom af en toe ook wel van reizen, maar dat gebeurt meestal overdag en in wakkere toestand. Een terugkerende droom die ik 's nachts heb is dat ik mij weer waan in de schoolbanken, en dat terwijl ik mijn diploma's inmiddels toch echt op zak heb. Zou het kunnen dat ik in een vorig leven een trauma aan het schoolgaan heb overgehouden? Of is het juist een persoonlijk karakteristiek om altijd maar met leren bezig te zijn, ook al leidt dit niet ergens toe? In deze geest schreef ik de volgende regels...
* Terug in de schoolbanken
- http://www.carelschouten.com/literatuur/gedichten4.html#terug_in_de_schoolbanken
Wat is er mooier dan een lied waarvan de woorden zo'n indruk maken dat iedereen die het hoort ze direct onthoudt. Ik luister tijdens het schilderen nogal eens naar de radio en hoor daar tal van dergelijke liedjes met hoge frequentie langskomen, zoals die van Eros Ramazzotti. Ik moet dan soms denken aan de vakanties die ik vroeger met mijn ouders, broertje en zus maakte. Tijdens de lange autotochten waren er een aantal cassettebandjes die helemaal grijs werden gedraaid. Buitengewoon populair was de "Portugal mix", een verzameling lichtvoetige nummers met een luchtig popdeuntje op de achtergrond. Daar we het Portugees niet konden verstaan, zongen we de liedjes mee in een soort zelf uitgevonden Portugees koeterwaals. Helder voor de geest staat me ook het bandje "La Bamba" met het uit hoge tonen bestaande "Cucurucu". Als dat liedje opstond werd mijn speelgoedhond Fidel steevast door het dak van de auto heen geduwd. Ik kwam o.a. hierdoor op het volgende gedicht.
* Een lied voor altijd
- http://www.carelschouten.com/literatuur/gedichten4.html#een_lied_voor_altijd
Als ik in een aantal zoekmachines het woord 'versterven' opzoek vind ik dit steevast in een medische betekenis, namelijk het bespoedigen van de dood van een meestal terminale patiënt door hem of haar voedsel en vocht te onthouden. Het werkwoord heeft echter ook een andere betekenis: het opzettelijk zich onthouden van aardse genoegens. En daar ben ik nu al enkele weken actief mee bezig. En ik moet zeggen deze ascetische levenswijze me steeds beter lijkt te sieren. Het enige is dat ik door mijn drukke agenda af en toe toch te weinig energie krijg en het me soms grijs voor de ogen wordt. Daarom dat ik even pas op de plaats heb gemaakt door de frequentie van de updatebrieven te verlagen. Ik hoop dat u, mijn abonnees daar begrip voor heeft, mede door de woorden van het volgende gedicht. Gisteren mocht ik weer in elk geval weer even 'normaal' eten en nam om dat heuglijke feit met gretigheid een bammetje met mozzarella en cherrytomaatjes tot me.
* Het versterven
- http://www.carelschouten.com/literatuur/gedichten4.html#het_versterven
| BEELD
|
 |
Deze week kom ik ten tweeden male met een kopie naar een werk van August
Macke (1887-1914), dat hij tijdens zijn reis naar Tunesië
maakte. Macke, expressionist en lid van de kunstenaarsgroep die Brücke,
reisde in april 1914 samen met Paul Klee naar Tunesië. In Tunis en
Kairoean ontstonden de unieke schilderijen van de "Tunis-Reise".
In zijn aquarellen lukte het Macke op een onvergelijkbare manier de kleuren
van Noord-Afrika te vatten, hetgeen ik van deze Duitse schilder het hoogste
waardeer. Een bewonderaar van Macke's schilderijen zei op een keer: "Er
gab der Farbe den hellsten Klang!"
Het schilderij "Op de Bazaar" kwam in 1914
tot stand. Macke schilderde het werk op een formaat van 28 x 22 cm. Ik
vind het een van zijn mooiste Tunesische werken. Het origineel kunt bekijken
(en een reproductie van bestellen) op: http://www.gemaelde-kunstdrucke.de/Expressionismus/August_Macke/Basar/Basar.htm.
Korte tijd na het schilderen ervan keerde Macke terug naar Duitsland en
werd als soldaat opgeroepen om voor Duitsland ten oorlog te trekken. Op
26 september 1914 sneuvelde hij in de loopgraven bij Perthe-les-Hurlus
in de Champagne.
* Macke, Op de bazaar
- http://www.carelschouten.com/pastels/Macke2_facet.jpg
De origine van het Swahili gaat hoofdzakelijk terug naar de (Afrikaanse) Bantoetalen. Het heeft woorden geleend uit talen als het Arabisch, wellicht als gevolg van het feit dat Swahilitaligen de in het Arabisch geschreven koran lazen voor spirituele richtlijnen als moslims. De formatie van de Swahilische cultuur en taal wordt door sommige geleerden toegeschreven aan de interactie van Afrikaanse en Aziatische volkeren op de kust van Oost-Afrika. Het woord "Swahili" werd voor het eerst gebruikt door de Arabische handelaren op deze kust, en het betekent dan ook "de kust". Uiteindelijk werd het woord aangewend voor het volk en de taal. Als u meer wilt weten over de geschiedenis van het Swahili, kan ik u verwijzen naar: http://www.glcom.com/hassan/swahili_history.html. Hier volgt dan het derde Swahili sprookje uit de reeks...
Er was eens een aap die bevriend raakte met een haai. De aap woonde in
een gigantische boom, waarvan de wortels deels over land reikten en deels
over het zeewater. De aap gooide de haai af en toe vruchten en ander etenswaar
toe, waarmee de haai natuurlijk erg blij was. Op een dag zei de haai tegen
de aap: "Je bent nu al zo vriendelijk voor me geweest, dat ik je
bij me thuis wil uitnodigen". Eerst aarzelde de aap, maar uiteindelijk
ging hij akkoord en nam plaats op de rug van de haai. Toen ze op weg waren,
zei de haai opeens: "Daar bij mij thuis woont een zieke sultan, die
alleen genezen kan worden door het eten van een apenhart". De aap
voelde natuurlijk gelijk nattigheid en zei: "Oh, maar ik heb mijn
hart thuis in de boom laten liggen. Dat doen wij apen altijd". De
haai geloofde hem en ze keerden direct terug. Toen de aap in de boom was
gesprongen, zei hij tegen de haai:
"Ik zal je een sprookje vertellen. Er was eens een ezelin en haar
wasman. De wasman was erg gesteld op de ezelin, maar op een bepaald moment
was het dier het harde werken beu en vluchtte het bos in. Daar waren zoveel
lekkere vruchten en bessen dat het dier niet hoefde te werken en zich
helemaal vol kon eten. Op een zekere dag werd de ezelin bezocht door een
haas die zei: "De leeuw van dit bos wil je een huwelijksaanzoek doen!".
Verrukt door dit nieuws ging de ezelin de volgende dag bij de leeuw op
bezoek. Die had echter wel trek in een lekker stukje vlees en vloog de
ezelin in de haren. De ezelin trapte met haar hoeven en wist te ontkomen.
Een paar dagen later bezocht de haas de ezelin voor de tweede keer en
zei: "Ja, de leeuw was nogal onstuimig de laatste keer. Maar nu zal
hij poeslief zijn". De ezelin geloofde dit en ging weer bij de leeuw
op audiëntie. Nu reet de leeuw haar echter direct in twee stukken.
Hij sprak tot de haas: "Eet jij het vlees maar op en geef mij het
hart en de oren". De haas braadde het vlees en at het op, maar gaf
niets aan de leeuw. Toen vroeg de leeuw aan de haas: "Waar blijft
mijn deel?". De haas sprak toen: "Is het je dan werkelijk niet
duidelijk? Toen ze voor de eerste keer kwam zag ze dat je haar wou doden.
Ze is gevlucht, en toch is ze teruggekomen. Zou ze teruggekomen zijn als
ze hart en oren had gehad?". De leeuw zei: "Er is veel waarheid
in je woorden."
En de aap sprak tot de haai: "En jij wilt dus een ezelin van de wasman
van me maken. Ga toch heen! Je zal me niet meer hebben en onze vriendschap
is voorbij. Vaarwel."
* De ezelin van de wasman
- http://www.carelschouten.com/pastels/De_ezelin_van_de_wasman.htm
Over de oorsprong van Valentijnsdag (http://valentijnsdag.pagina.nl/)
doen een aantal verschillende verhalen de ronde. In de meeste gevallen
wordt de oorsprong gezocht in het oude Rome. 14 Februari was de dag van
de Godin Juno. Zij was de koningin van alle goden en godinnen en de beschermheilige
van vrouwen en het huwelijk. Op het festival dat een dag na haar feest
begon, werden Romeinse jongens en meisjes door middel van een soort loting
samengebracht. Dit festival zou de voorloper zijn van het latere Valentijnsfeest.
Een andere legende verhaalt van de Romeinse priester Valentijn, die in
het geheim huwelijken voltrok in een tijd dat het voor soldaten verboden
was om te trouwen. Deze priester werd gevangengezet en overleed. Hij werd
begraven op 14 februari 270 v.Chr.
Een andere christelijke priester werd vervolgd, gevangen genomen en gemarteld
vanwege zijn geloof. Ondanks de martelingen genas hij de dochter van zijn
bewaker van blindheid. Op 14 februari werd hij onthoofd. Die ochtend stuurde
hij het meisje nog een liefdesbriefje dat hij ondertekende met 'jouw Valentijn'.
In Rome werd bovendien op 14 februari een vruchtbaarheidsfeest gevierd
in de grotten waar Romulus en Remus, de stichters van de stad, opgevoed
waren door de wolven. Ook dat kan de oorsprong zijn geweest voor de traditie
van Valentijnsdag, omdat het een groot feest van liefde en vruchtbaarheid
was.
Nog een uitleg voor het ontstaan van de traditie hangt nauw samen met
vruchtbaarheid. In 1381 werd reeds neergeschreven dat 14 februari de dag
was dat de vogels begonnen met paren. Ook bij mensen zou de 'paringsdrang'
op die dag de kop op steken.
In het kader van Valentijnsdag volgende week kom ik met een roosmandala. De roos staat voor licht, liefde en leven, maar ook voor geheimhouding. Hier wordt zij afgebeeld met elfjes die alles tot leven wekken.
* Roosmandala
- http://www.carelschouten.com/pastels/mandalas/Roosmandala.htm
Tot hier dit maal. Ik wens iedereen een heel voorspoedig en productief verder verloop van februari toe en hoop u over twee weken weer te kunnen begroeten. Pas allemaal goed op uzelf... en elkaar!
Groetjes,
Carel.