*** 01.02.04 *** http://www.carelschouten.com


< -- TERUG

1. Films
2. Tentoonstellingen
3. Recepten
4. Woord
5. Beeld


Hallo lieve mensen,

Zoals u van de laatste updatebrieven gewend bent, zal ik ook deze week kort ingaan op de vorderingen die ik maak met mijn kunstgeschiedeniscursus. Dit keer zal het gaan over het einde van de gotiek en de aanloop naar de renaissance. We zien langzaam aan dat kunstenaars wereldlijke in plaats van religieuze voorstellingen gaan afbeelden. Dit is al duidelijk zichtbaar in de Scrovegni Kapel in het Italiaanse stadje Padua (http://www.apt.padova.it/). Deze is in de beginjaren van de veertiende eeuw beschilderd door Giotto. In die tijd was Giotto al in een rijper stadium van zijn leven als kunstenaar. Dit is te zien aan de realistische, waarheidsgetrouwe en wereldlijke manier waarmee hij het op zich bijbelse verhaal van de Heilige Maagd en Christus afbeeldde. Helemaal wereldlijk zijn de fresco's van Ambrogio Lorenzetti in de vergaderzaal van het Palazzo Publico te Siena (http://www.tulane.edu/~tluongo/Lorenz/). Op twee wanden in deze zaal wordt een uitbeelding van het stadsbestuur gegeven. Op de ene wand zien we een voorstelling van goed stadsbestuur en op de andere wand zien we een voorstelling van slecht stadsbestuur, waarbij de raadsheren natuurlijk een voorbeeld moesten nemen aan de eerste wand. Hierop zien we de zeven belangrijkste deugden uitgebeeld: wijsheid, trouw, hoop, eendracht, kracht, grootmoedigheid en matigheid. De andere wand is net zo interessant, maar helaas door de eeuwen heen minder goed bewaard gebleven. We zien echter duidelijk een duivels ogende tiran op een troon zitten met in zijn handen een dolk en een gifbeker. Bovendien zijn uitbeeldingen van de zeven hoofdzondes zichtbaar: hebzucht, trots, zelfgenoegzaamheid, wreedheid, verraad, bedrog en razernij. Aanverwante zondige zaken zijn o.a. tweespalt, uitgebeeld door een figuur die zichzelf in tweeën zaagt, en oorlog. We zien in de vergaderzaal bovendien een werkelijk prachtig bewaard gebleven panorama van de stad Siena met daarop het dagelijks leven afgebeeld, zoals geopende winkeltjes, vrouwen die boodschappen doen en aanverwante wereldse taferelen. Het is voor het eerst sinds de Oudheid dat zaken worden uitgebeeld die niets met religie en geloof te maken hebben. De theorie hierachter is dat na eeuwen hoofdzakelijk op het hiernamaals gespitst te zijn, men tot de conclusie kwam dat het leven zelf ook de moeite waard was en wel wat extra aandacht mocht verdienen.

Het is belangrijk te onderstrepen dat Vlaanderen in deze periode net zo belangrijk is als Italië. De Vlaamse stad Brugge is in het begin van de veertiende eeuw zo ongeveer de belangrijkste handelsstad van West-Europa, die veel bankiers, handelaars, maar ook kunstenaars aantrok. Van grote betekenis is het Getijdenboek dat de Gebroeders Limburg maakten voor de Hertog van Berry, bekend als "Les très riches heures du Duc de Berry" (http://humanities.uchicago.edu/images/heures/heures.html). Dit was een soort kalender, waarin gebeden, spreuken en naamdagen van heiligen vermeld stonden en die op reis kon worden meegenomen. De afbeeldingen bij elke maand van het jaar zijn uitsluitend wereldlijk van aard. Zo betreft de afbeelding bij januari het interieur van Hertog de Berry's huis, waarin hij te zien is in een buitenproportioneel groot gewaad en met bontmuts op; daarbij doen nieuwjaarsgeschenken de ronde. De afbeelding bij februari staat te boek als het eerste sneeuwlandschap in de West-Europese kunst. Rechts op het werk zien we een vrouw die staat te vernikkelen en links een huisje met enkele figuren die zich zitten op te warmen. Als men de figuren van dichtbij bekijkt is duidelijk een gezichtsexpressie waarneembaar. De landschappen van het Getijdenboek zijn fictief, maar refereren duidelijk aan de werkelijkheid. Zo is in de afbeelding bij juni een duidelijk gotische kerk te herkennen en in andere afbeeldingen kastelen die door alle torentjes op een Loirekasteel zoals Chambord lijken. Ik kan u, na dit gelezen te hebben, aanraden de boven gegeven weblink aan te klikken en de twaalf maanden stuk voor stuk te bekijken.

Van groot belang voor de Vlaamse schilderkunst in de veertiende eeuw is Jan van Eyck (http://www.abcgallery.com/E/eyck/eyck.html). Hij was tezamen met zijn broer Hubert verantwoordelijk voor het Lam Gods (http://www.abcgallery.com/E/eyck/eyck8.html#7) in de Sint-Baafsabdij te Gent. Het betreft een drieluik geschilderd in olieverf op paneel. Op het onderste deel ervan is te zien hoe het Lam Gods, dat symbool staat voor Christus, op een altaar in de openlucht wordt aanbeden door engelen. Er zijn een aantal bijzonderheden over dit werk te vertellen. Zo is het met olieverf geschilderd, de uitvinding waarvan wordt toegeschreven aan Jan van Eyck. Voorheen had men alleen tempera ter beschikking, een verf op eierbasis. Het nadeel van dit materiaal is dat je geen lagen verf over elkaar kan aanbrengen, dit resulteert namelijk in een vieze brei. Olieverf kan echter wel eindeloos in lagen over elkaar worden aangebracht. Bijzonder zijn voorts de uitbeeldingen van Adam en Eva op het linker- en rechterpaneel. Het is voor het eerst sinds de Oudheid dat naakten zo levensecht en levensgroot en met een bijna driedimensionale werking worden afgebeeld. Voorts wordt men steeds beter in perspectivisch schilderen: zo ontstaat er het mathematisch perspectief dat tot stand komt door eerst een rasterwerk op het doek of paneel aan te brengen en daar overheen te schilderen. Ook ontstaat het atmosferisch perspectief, dat verkregen wordt door aan de horizon kleuren langzaam in elkaar over te laten lopen. Hiermee wordt eindeloze verte gesuggereerd. Dat de gebroeders van Eyck wel zes jaar aan het Lam Gods gewerkt hebben is te begrijpen als men het werk van dichtbij bekijkt: alle juwelen op de kleding en sieraden van de afgebeelde figuren zijn voorzien van hooglichten, schitterende weerkaatsingen van het buitenlicht. Om dit exposé over de kunstgeschiedenis te beëindigen wilde ik u wijzen op Jan van Eycks "Madonna met Kanunnik van der Paele" (http://users.pandora.be/tomceenaeme/esthetica/werken3.htm), waarop een kanunnik te zien is met een leesbril in zijn hand. Het betreffende schilderij is dertig jaar voor de eerste schriftelijke vermelding in Europa van de bril geschilderd. Zo blijkt dat schilderijen naast schriftelijk overgeleverde bronnen voor de wetenschap ook een verhaal van wezenlijk belang kunnen vertellen.

Al jaren ben ik geïntrigeerd door de boeken van Dolores Cannon, met name die over de voorspellingen van Nostradamus, uitgangspunt voor een serie pastels (http://www.carelschouten.com/pastels/Nostradamus.htm) die ik vorig jaar maakte. Dolores Cannon is een regressie- en hypnotherapeute die mensen onder hypnose kan terugvoeren naar vorige levens. Ze heeft zich hiermee gespecialiseerd in het naar boven halen van "verloren kennis". Haar ervaring met hypnose gaat terug tot de zestiger jaren en haar specialisatie in regressietherapie is begonnen in 1979. Ze heeft inmiddels duizenden mensen onder hypnose teruggebracht naar vorige levens. De cliënten die zich bij haar laten hypnotiseren zijn ofwel gewoon geïnteresseerd, ofwel hebben te lijden van psychische of lichamelijke kwalen die mogelijk door een trauma uit een vorig leven veroorzaakt zijn. Tijdens de hypnose van een van haar cliënten is ze in aanraking gekomen met de ziel van Michel de Notredame, ofwel Nostradamus. In vele sessies is ze meer aan de weet gekomen van deze intrigerende figuur en zijn fascinerende, soms angstaanjagende toekomstvoorspellingen. Hierover verhaalt ze in haar trilogie "Conversations with Nostradamus". Een ander boek van Dolores heet "Jesus and the Essenes". Door hypnose komt ze in contact met de ziel van een van de Essenen, een joodse sekte die rond het begin van de christelijke jaartelling o.a. bij de Dode Zee leefde. Ze beschrijft in dit boek een heel ander verhaal dan we van de bijbel, of zelfs de vorige eeuw ontdekte Dode-Zeerollen kennen. Ook heeft Dolores zeventien jaar als ufo-onderzoekster gewerkt, o.a. om mensen door hypnose te helpen die het slachtoffer zijn geworden van zogenaamde "alien abductions". Inmiddels is Dolores voor het presenteren van haar onderzoek in de vorm van seminars en lezingen de hele wereld afgereisd: de VS, Europa, de voormalige Sovjetunie, Azië, Australië en Nieuw-Zeeland. Voorts heeft ze in de VS een aantal gepubliceerde artikelen op haar naam staan en wordt ze vaak geïnterviewd op radio en tv. Toen ik per e-mail contact met haar zocht, moest ik begrijpelijkerwijs nogal lang wachten op respons! Haar boeken zijn trouwens moeilijk in de boekhandel te vinden. Zelfs in New York moest ik nogal er nogal veel boekwinkels voor afstruinen. Maar via de site van Dolores' uitgever moet het lukken: http://www.ozarkmt.com/.

Het is een vrij drukke week geweest, en dan te bedenken dat ik me ook nog eens een weg door de sneeuw moet banen. Zo was er een familieavond van het EMP (staat voor Extra Muraliserings Programma). Ik ben hier als cliënt aan verbonden en moest dus even acte de présence geven. Dit EMP houdt in dat ik wekelijks een huisbezoek krijg van een verpleegkundige, met wie ik het overigens zeer getroffen heb (!), en dat ik zo eens in de twee weken naar een arts ga. Op het moment zijn we een beetje aan het sleutelen met mijn medicatie: ik hoop natuurlijk op minder zware en minder werkzame pillen. Het is nog even afwachten. Vandaag ga ik een paar vrienden helpen met verhuizen. Ik voel me er helemaal fit voor: mede door het bloed, zweet en tranen die ik reeds geplengd heb in mijn sportprogramma en door het rigide dieet waaraan ik mij onderwerp.

FILMS

Deze week heb ik naar traditie weer drie films ter bespreking. Om te beginnen "The Human Stain" (http://www.imdb.com/title/tt0308383/) van Robert Benton naar het gelijknamige boek van Philip Roth. Hierin is Coleman Silk (Anthony Hopkins) een professor in de klassieke talen in een klein stadje in New England. Al vijftig jaar draagt hij een levensgroot geheim met zich mee: hij is van Afro-Amerikaanse afkomst, terwijl zijn huidskleur en voorkomen blank zijn. Mede daardoor heeft hij een glansrijke carrière kunnen maken aan de universiteit. Aan zijn professionele leven op de campus komt abrupt een einde wanneer hij ten onrechte wordt beschuldigd van racisme. Woedend over het voorval besluit hij een jaar voor zijn pensionering ontslag te nemen. Op zoek naar een nieuwe invulling voor zijn leven, maakt hij kennis met een dertig jaar jongere vrouw, de beeldschone maar gedesillusioneerde schoonmaakster Faunia (Nicole Kidman). Wanneer Coleman en Faunia in een romance verwikkeld raken, dreigt zijn levensgeheim onthuld te worden, hetgeen verstrekkende gevolgen kan hebben. Zijn vriend Nathan Zuckerman is schrijver en besluit zijn nieuwe boek te wijden aan het leven van Coleman. Hij stelt een onderzoek in naar het onbekende levensverhaal en mysterieuze verleden van zijn vriend, om zo te achterhalen hoe diens leven zo verstoord is geraakt.
Ik vond de film bij vlagen mooi, met name het begin en einde, als de twee hoofdpersonen door een sneeuwlandschap rijden. Tegelijkertijd schuilt in die beelden ook iets clichématigs. Waar bij het donkere haar en de bruine ogen van de jonge Coleman Silk (gespeeld door Wentworth Miller) nog wel iets te Afro-Amerikaans te bedenken is, maakt de oude Coleman Silk (gespeeld door Anthony Hopkins) de film totaal ongeloofwaardig: het is absoluut uitgesloten dat deze uit Wales afkomstige acteur ook maar een druppel zwart bloed in de aderen heeft. De presentatie van de relatie tussen Coleman en de veel jongere Faunia laat ook te wensen over: het is een drakerig drama en het ontbreekt aan chemie tussen de acteurs. De regisseur had de raciale worsteling van Coleman en de verhouding tussen de twee personen wat mij betreft wel wat kunnen inkorten en zich moeten toespitsen op de eigenlijke pointe van Philip Roths boek: een scherpe kritiek op het Amerika van de afgelopen jaren negentig.

Dan is er nog "Underworld" (http://www.sonypictures.com/movies/underworld/) van Len Wiseman. Daarin hebben vampiers en weerwolven gezworen elkaars vijand te blijven voor honderden jaren. Voor de mensheid zijn ze een mythe, maar in de film blijken ze maar al te echt te zijn en zien ze elkaar als eeuwige rivalen en hebben gezworen pas te zullen rusten als hun vijand met wortel en tak is uitgeroeid. Selene (Kate Beckinsale) is vampier en als "Death Dealer" belast met het opruimen van de weerwolven. Door toeval ontdekt zij dat de weerwolven van plan zijn de jonge mensendokter Michael te ontvoeren. Om erachter te komen wat de weerwolven van Michael willen, overweegt zij hem te volgen. Er ontstaat een band tussen de twee en ze besluit hem te redden. Dan ontdekt ze dat het de weerwolven om Michaels bijzondere bloed te doen is waarmee zij een ras willen creëren dat sterker is dan beide rassen tezamen. Selene slaat groot alarm maar vindt geen gehoor bij de leiding. Wanhopig besluit zij haar grote held en leider Viktor (Bill Nighy) een eeuw eerder te laten ontwaken uit zijn slaap om samen met hem het naderende onheil het hoofd te bieden. Maar of dat een verstandige keus is valt nog te bezien.
Het mooie aan de film is de consequent duistere belichting ervan. Hierdoor bewijst de regisseur dat het met een relatief laag budget mogelijk is een gaaf ogende, sfeervolle productie te krijgen. Maar hier is dan ook alles mee gezegd. De personages zijn bijzonder vlak en van enige passie, die een naar bloed hunkerende vampier eigen zou moeten zijn, verstoken. Alhoewel even een parallel wordt gelegd met Romeo en Julia, maakt het de kijker tegen het einde van de film door de algehele oppervlakkigheid geen donder uit wie nu als winnaar uit de bus komt.

De James Bond film van deze week is "Thunderball" (http://www.imdb.com/title/tt0059800/), de vierde film met Sean Connery figurerend als Bond. Volgens een vermetel, doch dodelijk plan kaapt de kwaadaardige organisatie SPECTRE een NAVO-vlieguig en bemachtigt daarbij twee zware kernkoppen, elk in staat miljoenen onschuldige mensen te doden. Terwijl de wereld in de greep is van de dreiging van een nucleaire nachtmerrie, komt Bond in actie. In een race tegen de klok leidt het spoor hem naar het tropische eiland Nassau. Daar ontmoet hij Emilio Largo (Adolfo Celi), een hooggeplaatste agent van SPECTRE, en de beeldschone Domino (Claudine Auger), tot wie hij een onweerstaanbare aantrekkingskracht deelt. De confrontatie bouwt op tot een episch gevecht op de bodem van de oceaan, waarbij Bond en zijn bondgenoten strijden om een catastrofe van immense proporties af te wenden.
Tegen de tijd dat Thunderball in 1965 in de bioscopen draaide, was Bond op filmgebied al een waar icoon geworden. Op de documentaire "Behind the scenes with Thunderball", die tevens op de dvd uit mijn collectie staat, wordt getoond hoezeer de commercie met allerhande Bond-posters, handdoeken, T-shirts en andere Bond-gerelateerde prullaria hier op inspeelde. Op de website "Thunderball Obsessional" (http://www.obsessional.co.uk/) is daar iets van terug te zien. Leuk op deze site vind ik de foto's die tijdens het opnemen van Thunderball achter de coulissen zijn opgenomen. Ondanks de kritiek op het internet dat dit een van de saaiste episodes uit het Bond-epos zou zijn, ben ik toch vrij goed te spreken over de film. Dit komt waarschijnlijk mede door de gevechten in duikerspakken onder water. Ik heb namelijk enige tijd zelf met veel plezier duiklessen gevolgd. Het cijfer voor Thunderball is een 8-.

TENTOONSTELLINGEN

In de Kunsthal (http://www.kunsthal.nl/) te Rotterdam is de tentoonstelling "Alfons Mucha, Meester van de Jugendstil" van start gegaan. Alphonse Mucha werd geboren in 1860 te Moravië (nu deel van Tsjechië) en is onlosmakelijk verbonden met de Jugendstil, aanvankelijk 'le style Mucha' genoemd en in Rusland bekend als 'Art Modern'. Als geen ander wist hij de Slavische ziel met een licht melancholische inslag weer te geven. In 1887 vertrok Mucha naar het broeinest van de kunst: Parijs. Zijn eerste affiche in 1894 voor het toneelstuk Gismonde (http://www.mucha.cz/image/guidb.jpg, http://www.geocities.com/fcoe2001/mucha.htm), met de Franse actrice Sarah Bernhardt in de hoofdrol, maakte Mucha in een klap beroemd. Sarah Bernhardt was de ster van het Parijse theater, en Mucha werd de ster van de Jugendstil. De actrice en de kunstenaar gingen een zes jaar durende samenwerking aan met vruchtbare resultaten. Mucha ontwierp naast affiches ook decors, kostuums en juwelen voor de diva. Heel Parijs was overweldigd door zijn werk en de affiches werden zelfs van de straat geroofd. De sierlijke lijnen, frisse pastelkleuren en weelderige motieven in zijn illustraties van sensuele vrouwen, werden de iconen van het fin de siècle.
Mucha geloofde in vrede en harmonie in samenhang met het schone en het goede. Een idealistische wereld die is te vinden in zijn Slavische Epos, een meesterwerk waaraan hij sinds zijn terugkeer in 1910 naar zijn geboorteland werkte. Hij reisde naar Amerika om geld te verzamelen voor zijn droom: de Slavische geschiedenis groots en meeslepend vast te leggen in een reeks van twintig schilderijen. De Kunsthal toont het ontstaan van dit epos, waarvoor hij tevens naar Moskou reisde.
Mucha's populariteit herleefde in de zestiger jaren van de vorige eeuw. Menige studentenkamer werd opgesierd met een reproductie naar het werk van de meester van de Jugendstil. De kunst van Mucha is dan ook zeer vitaal en de heldere, frisse kleuren en intieme voorstellingen weten nog steeds te boeien.
Meer informatie over en werk van Mucha vindt u op de website van het Mucha Museum (http://www.mucha.cz/) te Praag.

Artarchiv.net (http://www.artarchiv.net) kan gezien worden als een marktplaats voor contemporaine kunst. Je kunt er bladeren door een collectie van duizenden kunstwerken van nog eens duizenden kunstenaars. Het heeft een zoeksysteem waarmee je direct op de gewenste criteria kunt zoeken. Het is mogelijk een link van je eigen, uiteraard van kunstwerken voorziene website aan te melden in de A-Z lijst van de site. Ook kun je speciaal voor Artarchiv.net je eigen portfolio samenstellen en gratis aankomende gebeurtenissen zoals exposities vermelden op een speciaal daarvoor bestemd blackboard. Zo kun je als mogelijk aanstormend talent herkend worden door op het web opererende galeries. Dat moest ik als kunstenaar dus maar eens proberen, zeg ik tegen mezelf in alle bescheidenheid! Zeker nu ik met succes mijn derde solo-expositie heb geopend, over de werken waarvan ik nu ook een uitgebreide beschrijving op mijn website heb gepubliceerd (http://www.carelschouten.com/pastels/Beschrijving_expositie_Mediatheek.doc). Op de website van Artarchiv.net is trouwens een uitgebreid en compleet overzicht van galeries en kunsthandels in Amsterdam te vinden, en dat blijken er meer dan tweehonderd te zijn (http://www.artarchiv.net/doku/amsterdam.htm). Op een leuk java-applet wordt gebladerd door een fotoboek met galeries waarop men naar believen kan klikken.

RECEPTEN

Ik heb nu de derde week van mijn dieet voltooid. Dit heb ik gisteren gevierd met een copieus ogend diner, dat qua calorieën toch binnen de perken is gebleven. Hieronder volgt in de vorm van een menu een opgaaf van de betreffende recepten. Allereerst wil ik Modifast bespreken, nog een product dat door een minimale hoeveelheid calorieën op korte termijn een slanke lijn mogelijk zegt te maken. Om de een of andere vreemde reden is de officiële website van dit product momenteel alleen nog in het Zweeds beschikbaar (http://www.modifast.net/). Met Modifast gaat men rigoureuzer te werk dan met eerder door mij besproken afvalproducten. Zo worden alle maaltijden (ontbijt, lunch en diner) vervangen door Modifast-maaltijden. Zelfs geen fruit, glaasje karnemelk of sneetje knäckebröd is daarbij geoorloofd. Wel moet er behoorlijk wat gedronken worden, gemiddeld 1,5 a 2 liter per dag. Men mag water, thee en koffie, uiteraard zonder suiker, drinken en in beperkte mate light-frisdranken. De eerste dagen zal men met een behoorlijk hongergevoel te kampen krijgen, maar dat schijnt na de vierde dag van het dieet te verdwijnen. Deze rigide vorm van lijnen dient men voor een bevredigend resultaat tenminste twee weken vol te houden. Na enkele dagen is het op momenten dat men het te kwaad krijgt geoorloofd een stukje suikervrije kauwgom, een plakje komkommer, een radijsje, een worteltje of een paar reepjes bleekselderij te gebruiken. Als men deze eerste periode van twee weken doorstaan heeft kan men het gewone eten weer langzaam opbouwen. Eerst wordt een Modifast-maaltijd vervangen door een gewone maaltijd, vervolgens wordt de tweede Modifast-maaltijd door een gewone vervangen, tot men een aantal kilootjes lichter weer helemaal van de Modifast af is. Onderzoek, o.a. dat van mijn vader (!), heeft aangetoond dat dit een effectief dieet is en dat kans op terugval naar het oude gewicht relatief klein is.
Van een geheel andere aard is het Atkinsdieet (http://www.atkinsdieet.nl/), waar ik veel van hoor sinds ik geabonneerd ben op de Yahoo-groep "Afvallen". Dit dieet is ontwikkeld door de Amerikaanse hartspecialist Robert Atkins (1931-2003) en staat lijnrecht tegenover de tot op heden gangbare diëten. Kort gezegd komt het er op neer dat je praktisch onbeperkt eiwitten en vetten mag eten, terwijl je de consumptie van koolhydraten zoveel mogelijk binnen de perken moet houden. Dat houdt in dat je ongelimiteerd vlees, vis, eieren, kaas en zelfs roomboter mag eten, maar dat de consumptie van koolhydratenhoudende producten als aardappelen, rijst, pasta, brood en suiker uit den boze zijn. Dat wil zeggen dat je een pot mayonaise mag leeglepelen, zolang je er maar geen patat bij eet. En je kan gerust een bakje kruidenboter tot je nemen, zolang je er maar geen plakjes stokbrood bij neemt. Het klinkt toegegeven eigenaardig dat je hiervan kunt afvallen, maar toch schijnt het zo te zijn. Volgens Atkins heeft overgewicht te maken heeft met een storing in de stofwisseling. Het hormoon insuline is hierbij de grote boosdoener. Door een onjuist evenwicht tussen het eten van koolhydraten en de productie van insuline worden er onnodig veel vetreserves aangemaakt en ontstaat een vermoeid en hongerig gevoel. Door het beperken of weglaten van koolhydraten uit de voeding wordt de bloedsuiker gestabiliseerd, de insulineproductie verlaagd en om af te vallen het belangrijkste: de vetreserves worden aangesproken. Veel en vet eten is hierbij belangrijk: als je dat niet doet komt je lichaam in een spaarstand te staan en kun je zelfs aankomen. Door veel te eten laat je de vetverbranding in volle gang komen. Op de bovengegeven website kunt u een grote hoeveelheid recepten vinden die binnen het Atkinsdieet passen. Ikzelf heb echter toch nog mijn vraagtekens bij het dieet. Zo vind ik het in de eerste plaats een heel Amerikaanse uitvinding: er zijn nogal wat vetzuchtige Amerikanen, tot wie ik mij niet wil rekenen, die waarschijnlijk erg gebaat zijn bij een dergelijk dieet. Voorts gaat het er bij mij nog niet helemaal in dat je om af te vallen en gezond te worden beter een pakje roomboter kan consumeren dan een paar mandarijntjes. Nee, laat mij maar lekker versterven met mijn caloriearme dieet, waarvan onderstaand diner een uitspatting is:

* Slank vegetarisch diner
- http://www.carelschouten.com/vegetarian/slank_diner_300104.htm

WOORD

Na de onderwerpen uit mijn jeugd die hier wekelijks in de vorm van een column reeds aan bod zijn gekomen is het af en toe graven in mijn verleden om weer met iets nieuws te komen. En wat is er beter om hiertoe aan te spreken dan de schatrijke fantasiewereld van de vroege kinderjaren. Zo beleefde ik, grotendeels met mijn jongere broertje, honderden avonturen met de zogeheten vingermonsters. Heel veel van deze verhalen heb ik tot op heden te boek staan in dikke, baksteenvormige jaaragenda's die mijn vader in die tijd kreeg van farmaceutische firma's. Een excerpt hiervan heb ik deze week trachten te schrijven. Hier duikt trouwens ook het Plaatje van de Week op (http://www.carelschouten.com/updates/update010204.htm).

"Dit verhaal is zeker twintig jaar geleden begonnen tijdens een vakantie in Cornwall, een graafschap in het zuidwesten van Engeland. Daar kregen mijn broertje en ik een paar vingermonsters, koddige gedrochtjes die op de vingers geplaatst kunnen worden. Algauw kreeg het plastic gedierte namen. De leider van de monsterlijke vriendjes kreeg de naam 'Eppo'. Dan was er nog Prikkels, het vingermonster met stekelige rug, Punthoofd, de naam zegt het al, en Hilda, het enige vrouwelijke monster in het gezelschap. Gezamenlijk waren de monsters, met Prikkels als opzichter, verantwoordelijk voor talloze bouwprojecten, meestal uitgevoerd met duplolego. Zo was er de terracotta, volgens het woordenboek ongeglazuurde gebrande pottenbakkersklei, maar in het vingermonsterlexicon een kolossaal schip bestaande uit legostenen. Ook waren er eveneens uit speelgoedstenen bestaande torens die tot het plafond reikte en uiteindelijk altijd tot instorten kwamen, waarbij de kapotgevallen bouwstenen steevast in de rondte vlogen. De grote vijand van de vingermonsters was de snode Skeletto, een zwart-grijs plastic geraamte met een koordje op zijn kruin. De kornuiten van Skeletto waren de legomannetjes met gele, schijnheilig glimlachende gezichtjes. Als zij door de monsters in de kraag gegrepen werden, bestond er geen genade: ze werden gegeseld, aan het kruis genageld of besmeurd met monsterdrek, over de bestanddelen waarvan ik het maar beter niet zal hebben. Dat de vingermonsters reisluchtige types waren bleek uit hun ontdekkingsreis naar o.a. Kameroen. Een jaar later gingen we weer naar Cornwall op vakantie en, naarstig op zoek naar meer vingermonsters, vonden we er in het kustplaatsje Saint-Yves een doos vol van. Nog lang nadien hadden we spijt dat we niet de hele doos leeg hadden gekocht. Nu, twintig jaar later, blijkt dat je vingermonsters gewoon via internet kunt bestellen, en wel op: http://www.officeplayground.com/fingermonsters.html"

* De vingermonsters
- http://www.carelschouten.com/houtskool/Dromen/De_vingermonsters.htm

Ik ben een groot bewonderaar van de Poolse dichteres Wislawa Szymborska (http://www.polishworld.com/wsz/). Zij werd in 1923 geboren in de buurt van Poznan in het westen van Polen. In 1931 verhuisde ze naar Krakau, waar ze Poolse literatuur en sociologie studeerde. Van 1953 tot 1981 was ze bij een tijdschrift werkzaam als poëzieredacteur en columnist. In het begin van de jaren vijftig publiceerde ze haar eerste dichtbundels, maar nog zonder veel succes. Haar populariteit kwam in de jaren zestig op gang, en wordt toegeschreven aan haar gewone, voor een breed publiek begrijpelijke taal. Ook is haar werk voor veel Poolse lezers een 'rustpunt', doordat ze zich in haar werk nooit heeft laten lenen voor politieke propaganda van de communistische machthebbers en geconcentreerd bleef op het menselijk individu. In 1996 werd haar de Nobelprijs voor de Literatuur toegekend, op een moment dat zij in het Nederlandse taalgebied nog nagenoeg onbekend was. Daarin is verandering gekomen door o.a. een royale keuze uit haar gedichten, vertaald door Gerard Rasch. Een van deze gedichten, simpelweg "in het park" getiteld, vond ik door de eenvoud en alledaagsheid die eruit spreekt zo mooi, dat ik me erdoor heb laten inspireren tot de volgende regels...

* Wandeling door het park
- http://www.carelschouten.com/literatuur/gedichten.html#wandeling_door_het_park

Al jarenlang is mijn jongere broer geïntrigeerd door auto's, motoren en techniek. Zo kan hij uren bladeren in auto- en motortijdschriften. Ik weet nog dat hij ooit voor Sint-Nicolaas een stoommachine cadeau kreeg en die toen, na het nodige gestampvoet, werkend en ronkend in elkaar heeft gezet. Toen mijn broer net zijn motorrijbewijs had behaald, kwam hij op een gegeven moment thuis met een Husqvarna crossmotor, een naaimachine op twee wielen dus. Dit vehikel maakte echter zoveel kabaal dat je het vanaf het andere einde van de straat al knetterend en ratelend kon horen aankomen. Later kwam mijn broer aanzetten met twee successievelijk gekochte Kawasaki motoren, die lange tijd de oprit gedomineerd hebben. Een daarvan verdiende de bijzondere aandacht doordat het bouwjaar ervan 1984 was en hij reeds voorzien was van een liquid crystal display. Het bijzondere was dat mijn broertje deze bakbeesten tot het laatste boutje of nippeltje kon demonteren en ze vervolgens, nadat het daarvoor bestemde fietsenhok bezaaid was geweest met onderdelen, weer helemaal in elkaar wist te schroeven. Als er een nieuw kogellager of carburateurfilter benodigd was, dan kon mijn broertje daar bijvoorbeeld zo voor naar Haarlem of Zaanstad afreizen. Het resultaat mocht er echter wezen: een van de motoren is verkoopklaar gemaakt en op de andere heb ik met mijn broer een proefrit gemaakt door de straten van Amstelveen, waarbij het voorwiel bijna de lucht inging en ik me stevig om mijn broers middel moest vastklemmen om niet achterover te kukelen. In deze geest schreef ik het volgende gedicht.

* Super
- http://www.carelschouten.com/literatuur/gedichten.html#super

Amalthea is in de Griekse mythologie de geit die de jonge Zeus zoogt op zijn geboorte-eiland Kreta. In andere sagen wordt zij voorgesteld als een nimf die de kleine god met geitenmelk en honing grootbrengt. Uit dankbaarheid vult Zeus een van de hoorns van de geit Amalthea met alles wat zij maar wenst. Daar komt het begrip de 'hoorn des overvloeds' (cornu copiae) vandaan: symbool van rijkdom, uitbundigheid en vruchtbaarheid, thans uitgebeeld als een grote, gedraaide hoorn, overvloeiend van bloemen en vruchten. In de kunst wordt dit attribuut in de handen van Plutus, Fortuna en andere godheden geplaatst. Het symbool van de hoorn komt natuurlijk niet echt van het geitje uit de Griekse sagen en verhalen. Waarschijnlijk komt het van de hoorns van ossen en ander gehoornd gedierte die als drinkbekers gebruikt werden. Hier vindt ook de ryton zijn oorsprong, een hoornvormige drinkbeker, gewoonlijk eindigend in een dierenkop. We zien de representatie van de hoorn des overvloeds met name in de Romeinse kunst terugkeren. Dat deze legendarische hoorn naast materiele zaken ook geestelijke, meer ontastbare dingen kan voortbrengen, probeer ik met het volgende gedicht aan te tonen.

* Boordevol
- http://www.carelschouten.com/literatuur/gedichten.html#boordevol

BEELD

De Duitse expressionist August Macke (1887-1914) werd geboren in Meschede in het Sauerland. Hij studeerde van 1904 tot 1906 aan de kunstacademie en de kunstnijverheidsschool in Düsseldorf. In deze stad was Macke enige tijd werkzaam als ontwerper voor diverse theatervoorstellingen. In 1905 maakte Macke zijn eerste reis naar Italie. Een jaar later verbleef hij onder meer in België, Nederland en Engeland. In Parijs raakte Macke bekend met het impressionisme en het fauvisme. Na een korte schildersstudie aan de schilderschool van Corinth in Berlijn, bezocht August Macke met Koehler Parijs. In 1909 huwde de kunstenaar met Elisabeth Gerhardt. Het echtpaar vestigde zich aan de Tegernsee. In 1910 verhuisde August Macke naar Bonn, sloot zich aan bij de Neue Kunstlervereinigung München en raakte bevriend met de expressionist Franz Marc. Samen met Franz Marc bezocht Macke Parijs, waar het tweetal onder meer de kunstenaar Delaunay ontmoette. De stijl van August Macke onderscheidt zich van het werk van andere fauvisten door een zachtere benadering. Het kleurgebruik vertoont overeenkomst met dat van Delaunay. Macke schilderde vooral landschappen en scènes uit het stadsleven. Samen met Klee en Moillet maakte Macke in 1914 een reis naar Tunesië. Na terugkomst in Duitsland werd Macke opgeroepen om zijn dienstplicht te vervullen. In september 1914 stierf August Macke op het slagveld.
Het werk van August Macke dat ik deze week van August Macke kopieerde, heeft hij geschilderd tijdens zijn reis naar Tunesië. Ik vind het een schitterend werk door het boven reeds vermelde kleurgebruik en de indeling ervan in grotere en kleinere vlakken. Het is een werk om zo een witte muur mee op te leuken. Om een goede indruk van Macke's werk te krijgen kan ik u verwijzen naar de pinacotheek van Robert Morten: http://robert-morten.de/baseportal/Redaktionssytem/bilder&db=galerie&galerie_nr_rein=3. Ook kunt u de website van het August Macke Huis in Bonn bezoeken: http://www.august-macke-haus.de/.

* Macke, Handelaar met kruiken
- http://www.carelschouten.com/pastels/Macke1_facet.jpg

Vorige week ben ik gestart met een serie illustraties bij Swahili sprookjes. Het leek mij een tot de verbeelding sprekend onderwerp, temeer daar het Swahili - een Bantoetaal, in een groot aantal Afrikaanse landen gebruikt als lingua franca - ver van ons bed lijkt. Toch is dat niet helemaal waar, zo heeft de BBC bijvoorbeeld een speciale website voor Swahili-taligen (http://www.bbc.co.uk/swahili/). Hierbij dus het tweede Swahili sprookje uit de reeks:

Er was eens een straatarme visser die elke dag thuiskwam met slechts een vis. Op een gegeven moment besloot hij zijn zoon mee uit vissen te nemen. Ze kwamen die dag met twee vissen thuis, een daarvan maakten ze thuis klaar en de ander ruilden ze op de markt in voor een kop rijst. De zoon van de visser bedacht zich toen dat ze zo nooit een waardig bestaan konden opbouwen. Op een dag trok hij met een val het bos in om vogels te vangen. De eerste dag ving hij niets, de tweede dag ving hij zijn eerste vogel en de derde dag ving hij een vogel die zo prachtig gekleurd was dat hij besloot hem mee naar huis te nemen en hem als huisdier te houden in een kooi. De ochtend daarop had het dier een gouden ei gelegd. Toen de visser en zijn zoon dat zagen pakten ze het ei verrukt vast en verkochten het op de markt voor vijf roepie. De volgende ochtend legde de bontgekleurde vogel maar liefst twee gouden eieren. Door dit dagelijkse uitbroeden werd de visser met zijn gezin in korte tijd steenrijk. Al gauw kwam de sultan dit ter ore en die besloot het huis van de visser van een bezoek te vereren. De visser en zijn zoon bleken echter uithuizig te zijn, alleen de moeder was op haar post. De sultan vroeg aan haar de inmiddels befaamde vogel te tonen. De vrouw gehoorzaamde en bracht hem naar de kooi van het dier. Toen vroeg de sultan aan haar: "Slacht de vogel voor mij". De vrouw gehoorzaamde. "Ik wil niet het vlees, maar de lever en de nieren", ging de sultan verder. Toen de zoon van de visser die avond thuiskwam en een lege kooi aantrof, snelde hij met het hart kloppend in de keel naar zijn moeder om te vragen waar de vogel gebleven was. "De kat heeft het dier opgegeten", antwoordde zij treurig. En na die dag ging de rijkdom die het vissersgezin vergaard had snel verloren en werden ze weer zo arm als kerkratten, net als voor het begin van dit sprookje.

* De vogel met de gouden eieren
- http://www.carelschouten.com/pastels/De_vogel_met_de_gouden_eieren.htm

De mandala van deze week is een ode aan de Indiase Shiva, een van de drie hoofdgoden van het hindoeïsme. Hij staat voor vernietiging en vernieuwing in de natuur. Zijn kosmische dans representeert de bewegende kracht van het universum en de vijf bovennatuurlijke handelingen: schepping, handhaving, vernietiging, belichaming en bevrijding (gevonden in het vuur van crematie, gesymboliseerd door de ring van vlammen rondom de dansende Shiva). Shiva wordt uitgebeeld met een voet op de rug van een demon, die de menselijke onwetendheid en achteloosheid vertegenwoordigt, en met de andere voet klaar voor de volgende stap. In zijn rechterhand houdt hij vaak een trommeltje vast (is op de mandala niet te zien). Hiermee slaat Shiva het ritme van de schepping, de oerklank waaruit de schepping is ontstaan. Met zijn andere rechterhand maakt hij de abbaya-mudra, het gebaar van geruststelling, een beschermend gebaar naar zijn volgelingen toe. Met een van zijn linkerhanden houdt Shiva een vuurvlam (staand voor vernietiging) vast. De naar beneden gebogen arm zegt dat de volgelingen nederig moeten zijn.
Shiva wordt in India ook wel gezien als de god van de yoga, een filosofie gebaseerd op de wetten van waarneming en bewustwording, met als doel de eenheid van het geziene en het ongeziene, van lichaam en geest. Wie daar meer over wil weten kan terecht op: http://users.telenet.be/yoga/shivaratri.html.

* Shivamandala
- http://www.carelschouten.com/pastels/mandalas/shivamandala.htm


Tot hier ditmaal. Ik wens al mijn abonnees weer een heel voorspoedige en fijne week toe met wat beter weer dan we afgelopen week hebben moeten verduren. Ik hoop u in elk geval volgende zondag weer te kunnen begroeten.

Groetjes,


Carel.


© Carel Schouten, 2004