Met een lichte melancholie denk ik soms terug aan mijn roerige studentenjaren. In die tijd nam ik veelal voor een hongerhonorariumpje opdrachten aan, zonder daar nu echt wakker van te liggen. Zo weet ik nog goed dat ik eens met een studiekameraad een hele dag tolkend had doorgebracht voor een delegatie Russen van een onderwijsinstelling in Rusland. Toen we 's avonds uitgeput en uitgehongerd, snakkend naar een maaltijd, op Hoog Catharijne aankwamen, sprak één van de opdrachtgeefsters bij de gang naar het restaurant ons wegwuivend toe: "Nou, dag jongens!!", ofwel: "toedeledokie!", "Laters!!". Moesten we toch na geleverde diensten en krachtsinspanningen ook nog eens op eigen kosten aan ons kostje komen!
Toch heb ik tijdens mijn studentenklusjes ook veel gelachen. Op een bepaald moment moest er vertaald en getolkt worden voor een delegatie uit Tsjeboksary, de hoofdstad van het voormalige deelrepubliekje Tsjoevasië, zo'n negenhonderd kilometer ten oosten van Moskou aan de Wolga gelegen. Wel, in dat landje wordt naast Russisch ook Tsjoevasisch, een Altaïsch, aan het Turks verwant taaltje gesproken. In dier voege gingen we met het hele gezelschap naar de heer Bläsing, docent Altaïsche talen aan de Universiteit van Leiden. Daar aangekomen ging deze heer Bläsing, die qua baard en postuur overigens grote overeenkomsten vertoonde met de acteur Bud Spencer, de groep toespreken in het door hem zo goed voorbereide Tsjoevasisch. Echter, tussen de woorden in moest hij wel veelvuldig "uhm uhm uhm" zeggen. In elk geval werd zijn poging door de Tsjoevasiërs met veel gejoel ontvangen, terwijl mijn studiegenootje en ik ons aan het bescheuren waren!
Het besef scherpte aan te brengen in de prijsbepaling voor geleverde diensten kwam na een opdracht voor de Marnix Academie in Utrecht. Daar moest voor een kliek Russen uit Jaroslavl een schijnbaar uren durende toespraak over het inmiddels behoorlijk ondergestofte, uit de jaren zeventig stammende begrip "lerende organisatie" synchroon naar het Russisch worden omgezet. Gelukkig was ik met een andere tolk, zodat de uitputtingsslag nog enigszins gedeeld kon worden. Toen de Russen echter heel openlijk begonnen te geeuwen en door hun mimiek blijk gaven van hun desinteresse in de materie, werd het kijken op de klok een wel heel voor de hand liggende handeling.
Na afloop van deze bewuste dag dacht ik: dit moet anders. Vaak schuilt er achter de jovialiteit en amicaliteit van veel opdrachtgevers een keihard zaken doen. Bij het inleveren van een ondertitelingsopdracht, werd ik bij de opdrachtgever voor een kop thee ontboden, of ik nog een paar kleine fragmentjes wilde bekijken en vertalen. Maar daarop zei een stemmetje binnenin mij luid en duidelijk, met het bovenstaande in het achterhoofd: "Wel meneer de koekepeer, dat gaat wel lukken, maar bedenkt u zich wel dat ik de tikker daarbij aanzwengel!"